مؤلفههای حکمرانی در مرزباننامه سعدالدّین وراوینی و کاربست آن در سازمانهای دولتی ایران
نویسندگان
1 استاد،گروه مدیریت دولتی و گردشگری، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.
2 دانشیار، مدیریت دولتی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
3 استادیار، گروه تاریخ و جامعه شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.
doi
10.30473/ipom.2025.72570.5058چکیده
پژوهش حاضر با هدف جستار مؤلفههای حکمرانی در کتاب مرزباننامه و استخراج و ارائه آموزههای آن برای دنیای امروز انجام گرفته است. پژوهش حاضر به مطالعهای کیفی و در قالب پارادایم تفسیری طبقهبندی میشود و از راهبرد تحلیل مضمون برای استخراج مؤلفههای حکمرانی استفاده شده است. جامعه آماری پژوهش حاضر با استفاده از رویکرد سند کاوی صورت پذیرفته که از باب اول کتاب مرزباننامه مشتمل بر متون، تمثیلها و حکایتهای نقل شده بین ملکزاده (مرزبان) و دستور (وزیر) است با توجه به اینکه تمامی متون، تمثیلها و حکایتهای باب اول مورد مطالعه قرار گرفت. بنابراین نمونهگیری از نوع سرشماری است و قلمرو زمانی انجام پژوهش نیم سال اول 1403 بوده و عوامل اصلی و فرعی الگو با استفاده از روش تحلیل مضمون استخراج شد. براساس یافتههای پژوهش مؤلفههای مرتبط با حکمرانی در مرزباننامه شامل 96 مؤلفه اولیه، 44 مؤلفه فرعی و 7 مؤلفه اصلی بود. مؤلفه هفتگانه عبارتاند از: مؤلفه اخلاقی و دینی، شخصیتی- فردی، رفتاری، ساختاری، سیاسی، اجتماعی و اقتصادی قابل ارائه است. هریک از این مؤلفهها دارای چندین مؤلفه فرعی است و مجموعاً 44 مؤلفه فرعی برای هفت مؤلفه اصلی شناسایی شد. بر این اساس مؤلفههای حکمرانی در مرزباننامه شکل گرفت و الگوی نظری مستخرج از مرزباننامه ارائه شد. براساس مؤلفههای فوق پیشنهادهایی برای مدیران سازمانهای دولتی ارائه گردید.
