تغییرات ویژگی‌های فیزیکی خاک مزارع دیم دشت مراغه در اثر اعمال تیمارهای خاک‌ورزی حفاظتی و سنتی

نویسندگان

1 دانشگاه مراغه

2 دانشگاه مراغه

3 موسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور

4 موسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور

doi
10.22067/jsw.v0i0.76818
چکیده

به‌منظور مطالعه اثرات خاک‌ورزی سنتی و حفاظتی بر خصوصیات فیزیکی خاک در اراضی کشاورزی دیم، تحقیقی به مدت 5 سال زراعی در مؤسسه تحقیقات دیم کشور در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با 5 تیمار خاک‌ورزی شامل: کاشت مستقیم در ته ساقه‌ها (NT1)، کاشت مستقیم در کلیه بقایا (NT2)، شخم قلمی + دیسک (CH)، کم خاک‌ورزی (MT) و شخم مرسوم (CT) در 4 تکرار به اجرا در آمد. نمونه‌برداری‌های خاک در انتهای سال پنجم برداشته شدند که این نمونه جهت آنالیز پارامترهای فیزیکی ازجمله پایداری خاکدانه‌ها (WAS)، میانگین وزنی و هندسی قطر خاکدانه­ها به روش الک تر (GMDwet و MWDwet) و الک خشک (GMDdry و MWDdry)، بعد فرکتال جرمی خاکدانه‌ها (Dm)، کربن آلی کل (TOC)، کربن آلی محلول (DOC) و جرم مخصوص ظاهری خاک استفاده شدند. نتایج نشان داد که اثر تیمارهای خاک‌ورزی بر پارامترهای MWDdry و GMDdry معنی‌دار بود. اثر متقابل روش‌های مختلف خاک‌ورزی و مکان بر روی DOC و اثر متقابل عمق و مکان بر روی جرم مخصوص ظاهری معنی‌دار بود. میزان کربن آلی محلول در تیمار خاک‌ورزی سنتی با مقدار mg g-1 74/3 در مکان اول به‌طور معنی‌داری بیشتر از سایر تیمارها (با مقادیر کمتر از mg g-1 20/3) بود. همچنین در تیمار NT1 و NT2 میانگین وزنی (به ترتیب با 25/1 و 17/1 میلی­متر) و هندسی (04/1 میلی­متر برای هر دو) قطر خاکدانه­ها اختلاف معنی‌داری با سایر تیمارها داشت. بر اساس نتایج به‌دست‌آمده توصیه می‌شود، به‌جای استفاده مداوم از خاک‌ورزی سنتی از خاک‌ورزی حفاظتی استفاده شود.