طراحی مدل فرازمانی حکمرانی الکترونیک با رویکرد آینده پژوهانه
نویسندگان
1 استادیار، گروه مدیریت بازرگانی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
2 استادیار، گروه حسابداری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
doi
10.30473/ipom.2025.11810چکیده
مطالعه ادبیات حکمرانی الکترونیک نشان میدهد که این حوزه از علم به جنگلی از نظریههای بدون ساختار و فاقد چشمانداز تبدیل شده است تا حدی که طراحان و مجریان را با سردرگمی مواجه میسازد! پژوهش حاضر با رویکردی اکتشافی-آیندهپژوهانه، به دنبال مدلی پویا و فرازمانی است که ابعاد، مفاهیم و شاخصهای حکمرانی الکترونیک را، در قالب یک کل شناسایی کند تا کمک کند این سازه اجتماعی در عرصه اجرا، به صورت هدفمند و متوازن رشد کند. مدل اولیه با روششناسی مطالعه تطبیقی و با استفاده از روش فراتلفیق طراحی شد؛ سپس مؤلفههای شناسایی شده، با استفاده از پرسشنامه دلفی، در چهار دور مورد آزمون قرار گرفتند. میزان اتفاقنظر میان اعضای پانل نیز، با استفاده از ضریب هماهنگی کندال به دست آمد. برای تعیین کفایت ابعاد و مؤلفهها و همچنین تعیین میزان پوشش آنها و قابلیت پیادهسازی مدل از آزمون فرض دوجملهای استفاده شد. اعضای تشکیلدهنده پنل شامل اعضای هیئتعلمی و محققان سرشناس مرتبط با موضوع پژوهش و خبرگان اجرائی حکمرانی الکترونیک در سطح عالی بودند. یافتههای پژوهش سازه حکمرانی الکترونیک را در قالب مدل چهار مقولهای تحت عناوین زمینه، فراگرد توسعه، محتوا و عصر طراحی میکند. نتایج نشان میدهد سه مقوله «زمینه»، «فراگرد توسعه» و «محتوا» به صورت دوبهدو باهم ارتباط دارند. همچنین مدل نهایی مؤید آن است که در هر «عصر»، «محتوا» جدید و متفاوتی از حکمرانی الکترونیک ظهور میکند که نیازمند سناریوهای جدید برای مؤلفههای «زمینه» ای است و همچنین با تحقق «زمینه» جدید، مؤلفههای «فراگرد توسعه» نیز نیازمند سناریوپردازی جدید برای تحقق محتوا خواهد بود. این رشد و ارتقای حکمرانی الکترونیک در اعصار مختلف، در قالب یک مدل حلزونی ادامه مییابد.
