فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: وب‌سایت‌ها بستری هستند که از طریق آنها نویسندگان و ناشران، منابع اطلاعاتی علمی و غیرعلمی را به خوانندگان و مشتریان ارائه می‌دهند. بنابراین در عصر دیجیتال و در دنیای اطلاعات الکترونیکی مکان و نقطه اتصال میان پدیدآورندگان و خوانندگان بیشتر اوقات وب‌سایت‌ها هستند. هدف پژوهش حاضر آن است تا بر اساس اصول ده‌گانه نیلسن وضعیت کاربردپذیری وب‌سایت‌های نشریات علمی فارسی‌زبان حوزه علم اطلاعات و دانش‌شناسی را که در نتایج رتبه‌بندی سال 1400 درجه الف را کسب نموده‌اند، موردبررسی و ارزیابی قرار دهد.روش‌شناسی: مطالعه حاضر کیفی و از نوع کاربردی است که با استفاده از روش ارزیابی مکاشفه‌ای، انجام شد. ابزار گردآوری داده‌ها سیاهه‌وارسی محقق‌ساخته‌ای بود که مطابق با اصول ده‌گانه نیلسن، تهیه شد. جهت انجام ارزیابی از چهار نفر از متخصصان علم اطلاعات و دانش‌شناسی که در این زمینه تجربه و دانش لازم را دارا بودند، استفاده شد.یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد در مؤلفه‌های «تطبیق بین وب‌سایت و جهان واقعی» (میانگین بالاتر از 4)، «ثبات و یک‌دستی»(میانگین حدود 4)، «جنبه‌های زیباشناختی و طراحی کمینه» (میانگین بالاتر از 66/3) وضعیت این وب‌سایت‌ها مطلوب، در مؤلفه‌های «رؤیت‌پذیری وب‌سایت» (اعداد بین 3 تا 66/3)، «وضعیت کنترل پایگاه توسط کاربر و آزادی عمل وی» (اعداد میانگین در محدوده میان 33/2 تا 66/3)، «وضعیت شناسایی و بازیابی اطلاعات» و «قابلیت انعطاف و کارایی» (همه اعداد میانگین بالاتر از 50/2) وضعیت این وب‌سایت‌ها به‌نسبت مطلوب و در مؤلفه‌های «وضعیت جلوگیری از خطا/ اصلاح خطا» (اعداد میانگین پایین‌تر از 2) و «امکانات کمک و راهنمایی» (اعداد میانگین پایین‌تر از 33/2) وضعیت این وب‌سایت‌ها نامطلوب، است. درباره شدت مشکلات نیز یافته‌ها بیانگر آن است که در اغلب مؤلفه‌ها و در میان همه وب‌سایت‌ها، میزان شدت مشکل جزئی گزارش شده است. به‌عبارت‌دیگر، تمام اعداد در حدود 5/2 و کمتر از آن است و ازاین‌روی شدت مشکلات حداکثر در حد مشکلی جزئی ارزیابی شده است. در این میان شدت مشکلات در مؤلفه «قابلیت انعطاف و کارایی» در وب‌سایت نشریه کتابداری و اطلاع‌رسانی به‌عنوان مشکل اساسی ارزیابی شده است.نتیجه‌گیری: میزان کاربردپذیری تمام وب‌سایت‌های موردبررسی در پژوهش حاضر بسیار نزدیک به هم و به‌نسبت مطلوب ارزیابی شدند؛ به‌طوری‌که یافته‌ها نشان داد به‌لحاظ رعایت مؤلفه‌های ده‌گانه نیلسن در این وب‌سایت‌ها تفاوت‌ها بسیار اندک و نامحسوس است و همه آنها کم‌و‌بیش در یک رتبه قرار می‌گیرند. به نظر می‌رسد بسیاری از این وب‌سایت‌ها از پلت‌فرمی مشترک و مشابه استفاده می‌کنند و به این سبب تفاوت‌های مشاهده‌‍شده بسیار اندک بود. پیشنهاد می‌شود تدابیر دقیقی برای افزودن امکانات کمک و راهنمایی در قسمت‌های مختلف وب‌سایت‌ها جهت جلوگیری از امکان وقوع خطا صورت پذیرد.