فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: هدف از این مطالعه شناسایی ظرفیت‌ها و پتانسیل‌های کتابخانه‌های عمومی در ایجاد سرمایه اجتماعی و شناسایی فعالیت‌های کتابخانه‌های عمومی با محوریت ایجاد سرمایه اجتماعی است. کتابخانه‌های عمومی به‌عنوان مکان‌های عمومی که از ظرفیت بالایی برای ایجاد ارتباط بین افراد برخوردارند در این بین سهم بسزایی دارند.روش­شناسی: مطالعه حاضر از نظر هدف کاربردی و مبتنی بر چارچوب مطالعه نظام‌مند پریسما است. برای جمع‌آوری متون اصیل پژوهشی مرتبط از پایگاه‌ اطلاعاتی معتبر انگلیسی وب‌آوساینس و با کلیدواژه‌های تخصصی این حوزه جست‌وجو صورت گرفت و تعداد 152 مدرک به زبان انگلیسی شناسایی گردید. در مراحلی تکرارشونده با مطالعه و بررسی چکیده منابع، موارد تکراری و غیرمرتبط با موضوع حذف گردیدند. درنهایت با اعمال پالایش اولیه، معیارهای ورودو‌خروج از مطالعه و کنترل توسط پژوهشگر، تعداد 36 متن پژوهشی اصیل انگلیسی در قالب مقاله برای ورود به‌مرور نظام‌مند انتخاب شدند.یافته­ها: مرور پژوهش­ها نشان داد که اغلب پژوهش‌های مرتبط با ظرفیت کتابخانه‌های عمومی در ایجاد سرمایه اجتماعی، با روش پژوهش پیمایشی، مطالعه‌موردی و منابع گردآوری داده‌ها شامل ساکنان محلی، کاربران و غیرکاربران کتابخانه، منابع و متون منتشرشده، مدیران و کتابداران کتابخانه و مهاجران بوده است. همچنین ابزار مورداستفاده در اغلب پژوهش‌های صورت‌گرفته پرسشنامه و مصاحبه غیرساختاریافته بوده است. در مجموع 10 ظرفیت کتابخانه عمومی شامل؛ ایجاد دسترسی برابر به منابع اطلاعاتی، فراهم‌آوردن فرصت‌های یادگیری و کسب مهارت، مکان ملاقات و مکان جلسات، مکانی برای ارائه خدمت به افراد در حاشیه جامعه، مکانی با هدف برقراری عدالت اجتماعی و بی‌طرف و قابل‌استفاده برای همه گروه‌ها، مکانی برای ایجاد ارتباط بین افراد، مکانی برای افزایش مشارکت عمومی، محیط خوشایند کتابخانه، مکانی برای اوقات‌فراغت مردم برای ایجاد سرمایه اجتماعی شناسایی شد.نتیجه‌: توجه به کتابخانه به‌عنوان مکانی برای ملاقات و مکان جلسات افراد، تقویت مجموعه منابع اطلاعاتی کتابخانه‌های عمومی و افزایش برنامه‌های مربوط به یادگیری و مهارت‌آموزی، همچنین توجه به افراد در حاشیه جامعه در ارائه خدمات در کتابخانه‌های عمومی برای ایجاد سرمایه اجتماعی ضروری است. از سوی دیگر حفظ بی‌طرفی کتابخانه‌های عمومی در برخورد با افراد از گروه‌‌ها و نژادهای مختلف و توجه به کتابخانه عمومی به‌عنوان مکانی برای افزایش مشارکت عمومی و توجه به نقش کتابخانه‌های عمومی در ارتقای برنامه‌های اوقات‌فراغت می­تواند به ایجاد سرمایه اجتماعی از طریق کتابخانه‌های عمومی کمک کند. همچنین بررسی منابع اطلاعاتی داخلی و خارجی نشان داد تاکنون هیچ پژوهشی به‌مرور نظام­مند پژوهش‌های کتابخانه‌های عمومی در ایجاد سرمایه اجتماعی نپرداخته است. لذا مرور منابع علمی و پژوهشی منتشرشده برای داشتن دیدی جامع نسبت به ظرفیت کتابخانه‌های عمومی در ایجاد سرمایه اجتماعی ضروری است.