شناسایی و تبیین پیشران‌های موثر بر توسعه گردشگری با رویکرد آینده‌پژوهی (مورد مطالعه: منطقه آزاد تجاری-صنعتی انزلی)

نویسندگان

1 استاد گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، گیلان، ایران

2 مدرس گروه گردشگری، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، گیلان، ایران

doi
10.30479/jfs.2023.17629.1421
چکیده

هدف: هدف از انجام پژوهش حاضر، شناسایی مهم‌ترین پیشران‌هایی است که بر توسعه آیندة صنعت گردشگری منطقه آزاد انزلی اثرگذار هستند تا از این طریق بتوان برخلاف مطالعات تبیینی که تنها یک آیندة مشخص را پیش‌بینی می‌کنند، به خلق چند آیندة ممکن، باورپذیر و محتمل پرداخته و درنهایت، به ساخت آیندة مطلوب و مرجح دست یابد. در این راستا، پژوهش حاضر با روشی توصیفی –  تحلیلی و با رویکرد اکتشافی آینده‌پژوهی، در پی شناسایی مهم‌ترین پیشران‌هایی است که بر توسعه آیندة صنعت گردشگری منطقه آزاد انزلی تأثیرگذار هستند.روش: این تحقیق، با روشی توصیفی – تحلیلی و با رویکرد اکتشافی آینده­پژوهی و با مصاحبه از 20 نفر از خبرگان و متخصصان مسلّط بر موضوع و منطقه مورد مطالعه، به­صورت هدفمند، پیشران‌های کلیدی با روش تحلیل مضمون شناسایی گردید. سپس با استفاده از روش تحلیل ساختاری و تکنیک تحلیل اثرات متقاطع و با بهره‌گیری از نرم‌افزار میک‌مک، میزان اثرگذاری و وابستگی هریک از آن­ها با یکدیگر مشخص شد.یافته‌ها: نتایج پژوهش، حاکی از آن است که از میان 24 پیشران شناسایی شده، حرکت از سمت اقتصاد محصول‌محور به سمت اقتصاد خدمات (تجربه) محور، توجه به تخریب خلّاق در برابر توسعه طرح‌های تکراری در حوزة گردشگری، خلق جاذبه‌های مکمل، با توجه به مزیت‌های رقابتی منطقه، شفاف‌سازی فرایندی در هدایت سرمایه‌گذاری‌های گردشگری، توجه به مدیریت برند منطقه در حوزة تجارت کالا، استفاده از آموزش‌های کاربردی برای مردم محلی و کسب و کارها، استفاده از ظرفیت‌های بخش خصوصی در اشکال مختلف و سرمایه‌گذاری در گردشگری سلامت، به ترتیب اثرگذارترین پیشران‌ها در توسعه آتی منطقه خواهند بود.نتیجه‌گیری: مطالعه حاضر نشان داد که شناسایی عناصر کلیدی که مؤثر بر توسعه پایدار گردشگری منطقه آزاد انزلی، نقشی حیاتی در پایداری اقتصادی منطقه در بلندمدت خواهد داشت و درنهایت رقابت‌پذیری مقصد را در برابر سایر مقصدها در آینده افزایش خواهد داد که در آن، همه ذی‌نفعان از توسعه گردشگری سود خواهند برد.