پیادهسازی مدل بازیابی خبرگان با استفاده از روش تحلیل معنای نهان و گراف زماندار
نویسندگان
1 دانشآموخته دکتری علم اطلاعات و دانششناسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 دانشیار، علم اطلاعات و دانششناسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
3 استادیار، مدیریت فناوری اطلاعات، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.22067/infosci.2023.24058.0چکیده
مقدمه: خبرهیابی شناسایی افراد با دانش و مهارت کافی در زمینهای خاص و معرفی آنها بهعنوان خبره در آن زمینه است. بازیابی افراد خبره زیرمجموعهای از بازیابی اطلاعات است که هدف آن ارائه رتبهبندی از افرادی است که دارای دانش درزمینۀ خاصی هستند. کار خبرهیابی خودکار بهدلیل فراوانبودن اطلاعات خبرگی و منابع داده چالشبرانگیز است. هدف این پژوهش مقایسه عملکرد خبرهیابی مدل بازیابی اطلاعات تحلیل معنای نهان و نیز گراف زماندار با مدل پایه بود.روششناسی: روش پژوهش تجربی است و در کنار آن از روش کتابخانهای نیز استفاده شده است. روشی که در پژوهش حاضر برای بازیابی مقالات استفاده میشود الاسای یا بازیابی معنای نهان است که بر روی مقالات مجموعه آزمون تهیهشده از وبآوساینس پیاده شد. این اسناد شامل مقالات انگلیسی علم اطلاعات و دانششناسی است که از 1989 تا 2018 در پایگاه وبآوساینس در ذیل مقوله علم اطلاعات و دانششناسی نمایه شده است. تعداد کل این مقالات 126924، پرسوجوهای ساختهشده توسط کاربران به همه این مقالات عرضه شد. اسناد بازیابیشده مورد قضاوت ربط قرار گرفتند و پس از انجام قضاوت ربط اسناد توسط شرکتکنندگان در پژوهش، عملکرد مدل بازیابی اطلاعات توسط سنجههای ارزیابی نظامهای بازیابی اطلاعات اندازهگیری شد. سنجههای ارزیابی که در پژوهش حاضر مورداستفاده قرار گرفتند عبارتاند از میانگین متوسط دقت، میانگین معکوس رتبه، و دقت در سطح پنج نتیجه اول بازیابی شده. حاصل سنجههای محاسبهشده با مقدار هر یک از این سنجهها در مدل پایه مقایسه شد. برای دخالت دادن عامل زمان از گراف زماندار استفاده گردید. پس از دخالت دادن عامل زمان نویسندگانی که بیشترین کار مرتبط و نیز شاخص خرد شبکه اجتماعی آنها بیشتر بود بهعنوان خبره معرفی گردید. سپس ده پرسوجو از مدل پژوهش حاضر و مدل پایه بهطور تصادفی ساده انتخاب گردید و برای قضاوت در اختیار هشت نفر از افرادی که توسط جامعه دوم معرفی گردید قرار گرفت و نتایج حاصل باهم مقایسه گردید.یافتهها: میزان بهدستآمده از هر یک از سنجههای بازیابی اطلاعات یعنی میزان دقت در سطح پنج نتیجه اول، میانگین متوسط دقت (MAP) و میانگین معکوس رتبه (MRR) بهترتیب با مقدار 895/0، 839/0 و 909/0، مدل بازیابی تحلیل معنای نهان عملکرد بهتری نسبت به مدل پایه داشت؛ و این امر بهدلیل بهتربودن عملکرد بازیابی بهروش کاهش ابعاد نسبت به تطابق کلیدواژهای است. چون در این روش از نمایهسازی معنای نهان استفاده میشود که نوعی نمایهسازی مفهومی است و از روش آماری حداقل مربعات بهره میبرد و نمایهسازی ذکرشده با بهکارگیری این روش آماری استخراج میشود طبق تعریف پژوهشگران، خبره کسی است که بیشترین کار مرتبط با مجموع پرسوجوها در ده سال اخیر را داشته و دارای بالاترین مقدار در مرکزیت درجهای، نزدیکی، بینابینی و بردار ویژه باشد. تعداد 10 پرسوجو از هر پژوهش بهطور مجموع 20 پرسوجو بهصورت اتفاقی انتخاب گردید و به خبرگان مشخصشده هر پژوهش توسط جامعه آماری سوم نمره صفر یا یک داده شد. مجموع نمرات برای هرکدام نشان میدهد دخالتدادن عامل زمان و استفاده از گراف زماندار ازنظر نفر اول به میزان 3 نمره و ازنظر نفر دوم نیز بهاندازه 3 نمره و ... از مدل پایه پیشی گرفته است.نتیجهگیری: نتایج نشان دادند که مدل الاسای در مقایسه با مدل پایه جهت بازیابی اسناد مرتبط عملکرد بهتری داشته است و نیز استفاده از گراف زماندار نسبت به مدل پایه عملکرد بهتری را نشان داده است.
