تاریخگذاری حدیث «... لَقَدْ جِئْتُکُمْ بِالذَّبْحِ ...» در مصادر روایی فریقین «با تأکید بر روش تعیین حلقة مشترک»
نویسندگان
1 استادیار عضو هیئتعلمی گروه الهیات، دانشگاه اراک، اراک، ایران
2 دانشجوی دکترای تخصصی الهیات - علوم قرآن و حدیث، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه اراک، اراک، ایران.
doi
10.22054/ajsm.2023.73538.1930چکیده
تاریخگذاری مأثورات در نگاه مستشرقان ـ علیرغم گذشت یک سده ـ از مباحث نوین در حدیثپژوهی معاصر تلقی میشود؛ بهگونهای که بازشناسی شیوه آنان در تحلیل روایات از ضرورت این امر گواهی میدهد؛ زیرا قبول یا طرد نتایج آنان فارغ از آشنایی با شیوه حدیثپژوهان غربی میسر نخواهد بود. پژوهش حاضر نیز با نگاهی مشترک بر سند و متن گزاره «لَقَدْ جِئْتُکُمْ بِالذَّبْحِ»، در پی ارزیابی این پرسش است که تعیین حلقه مشترک، کدامین دوره را نخستین خاستگاه زمانی ترویج روایت معرفی میدارد. لذا این پژوهش با نظر به فقدان مطالعات حدیثی پیرامون تاریخگذاری روایت مذکور در مجامع فریقین، بر آن است تا از گذار پاسخ به سؤال فوق مبتنی بر نتایج حاصل از تحلیل ترکیبی، کاستیهای موجود را برطرف نماید. گفتنی است این نوشتار با بهرهوری از شیوة توصیفی تحلیلی بدین رهیافت نائل آمد که تحلیل سندی و دلالی روایت بر مبنای مستندات نقلی و کلامی، تماماً از ضعف روایت و گسترش بیرویه آن در عصر فتوحات خلفا حکایت مینماید. نقل منفرد گزاره در مصادر شیعی و انتقال آن در مکتوبات «راوندی» و «طبرسی»، در قیاس با نخستین ورود روایت در سیره «إبنإسحاق» و انعکاس آن با تعدد طرق در منابع متأخرتر، ازجمله مهمترین برآیند حاصله از تحلیل ترکیبی روایت است.
