فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مسئله تأخیر در تدوین حدیث به‌مثابه یک پدیده تاریخی، خود منشأ پیدایش مجموعه­ انگاره­هایی در این خصوص شده است که لازمه تحلیل این انگاره­ها اتخاذ نگاهی تاریخی به این مقوله می­باشد. انگاره ناهمترازی اعتبار سنت با قرآن، انگاره بی‌نیازی از سنت در پیاده‌سازی شریعت و انگاره تفکیک‌ناپذیری احادیث صحیح از سقیم ازجمله این انگاره­ها هستند. در این میان جریان قرآن بسندگی در دین موسوم به «قرآنیون»، با تأثیرپذیری از مطالعات استشراقی نقش پررنگی در توسعه و ترویج این انگاره­ها داشته­اند. مبنای قرآنیون در این شبهات، گزارش‌های حدیثی و تاریخی احادیث منع کتابت در زمان رسول خدا (ص) و پذیرش نهی توسط صحابه و تداوم و تأکید بر آن پس از رحلت پیامبر (ص) است. پژوهش حاضر که به روش کتابخانه­ای و باهدف تحلیل تاریخی انگاره­های قرآنیون سامان‌یافته، به این نتیجه رسیده است که دلایل و مستندات قرآنیون در تثبیت این انگاره­ها از اعتبار و وجاهت علمی کافی برخوردار نبوده؛ زیرا اولاً اعتبار سنت متوقف بر نگارش و کتابت آن نیست. ثانیاً سیره گفتاری و رفتاری پیامبر مسئله منع نگارش سنت را برنمی‌تابد و نمی‌توان تصمیم صحابه در خصوص مقابله با تدوین حدیث را تداوم سیره نبوی دانست.