شناسایی و تعیین انواع ویژه و صفات موجودیتهای دادهای در بافت اطلاعاتی ایرانی ـ اسلامی از دیدگاه سازماندهی اطلاعات و دانش
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری علم اطللاعات و دانش شناسی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران.
2 دانشیار، گروه علم اطلاعات و دانششناسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.
3 دانشیار گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی ، دانشگاه الزهرا (س)، تهران، ایران.
4 استادیار گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی ، دانشگاه الزهرا (س)، تهران، ایران
doi
10.22067/infosci.2022.73009.1065چکیده
مقدمه: با توجه به اهمیت شناسایی انواع موجودیتها و صفات ویژه آنها در بافت اطلاعاتی ایرانی ـ اسلامی از دیدگاه سازماندهی اطلاعات و دانش، این پژوهش ضمن شناسایی و تعیین انواع مذکور، صفات بومی این موجودیتها را نیز بهطور کامل تعیین نمود.روششناسی: این پژوهش از لحاظ ماهیت و هدف، یک پژوهش توسعهای ـ کاربردی است که با روش تحلیل محتوای کیفی انجام شد. واحد ثبت، موجودیتهای دادهای در بافت اطلاعاتی ایرانی ـ اسلامی و همچنین صفات بودند. واحد معنا نیز، پیشینههای فرادادهای در نظر گرفته شد. ابتدا با استفاده از روش اسنادی، و با سرشماری پیشینههای فرادادهایِ موجودیتهای دادهای ایرانی ـ اسلامی در فهرست کتابخانه ملی ایران، کتابخانه آستان قدس رضوی، کتابخانه مرکز فرهنگ و معارف قرآن، کتابخانه دفتر تبلیغات اسلامی و مقالات سه پایگاه اطلاعاتی ویکیفقه، ویکیشیعه و ویکی اهل بیت برای هر یک از انواع مورد بررسی قرار گرفت و انواع و صفات ویژه استخراج گردید. سپس با مصاحبه با 5 متخصص در حوزه انتشارات ایرانی ـ اسلامی و سازماندهی اطلاعات، بررسی دقیقتر انواع و صفات ویژه موجودیتهای دادهای در حوزه ایرانی ـ اسلامی صورت گرفت. سؤالات مصاحبه به تفکیک برای هرکدام از انواع و صفات ویژه موجودیتهای دادهای بود. بخشی نیز برای ذکر صفات پیشنهادی در نظر گرفته شد.یافته ها: 8 نوع موجودیت دادهای دارای صفات ویژه در موجودیتها شناسایی شد که شامل نوع اول مستدرک/ ذیل/ تکلمه/ الحاقات دارای شش صفت ویژه و تنها صفت ویژه «نوع مستدرک» دارای سه صفت در سطح اول بود؛ نوع دوم تقریر/ امالی/ تحریر دارای یک صفت ویژه؛ نوع سوم شرح/ توضیح/ تفسیر/ تبیین دارای دو صفت ویژه؛ نوع چهارم اجازه دارای دو صفت ویژه؛ نوع پنجم سماعات دارای یک صفت ویژه؛ نوع هفتم حاشیهها/ تعلیقات دارای دو صفت ویژه؛ نوع هفتم جنگ/ سفینه/ کشکول/ بیاض/ مرقع/ خرقه دارای یک صفت ویژه و نوع هشتم تذکره/ زندگینامه/ سرگذشتنامه/ بیوگرافی/ تراجم دارای سه صفت ویژه.نتیجه: با توجه به اینکه در فرانماها و استانداردهای جدید به انواع و صفات ویژه آنها در موجودیتهای دادهای بافت ایرانی ـ اسلامی پرداخته نشده است نتایج پژوهش حاضر میبایست در ایجاد پروفایل کاربردی فرادادهای جهت توصیف و سازماندهی انواع و صفات ویژه موجودیتهای دادهای بافت اطلاعاتی ایرانی ـ اسلامی در محیط وب کنونی به کار رود.
