شناسایی و تحلیل علل و پیامدهای بروز پدیده حضورگرایی با رویکرد نقشه شناختی فازی
نویسندگان
1 استادیار، گروه مدیریت بازرگانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران
2 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه مدیریت بازرگانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران.
doi
10.30473/ipom.2024.69958.4929چکیده
در نظام اداری و سازمانی کشور یکی از مهمترین مشکلاتی که مانع عملکرد صحیح کارکنان و سازمان میشود پدیدهای تحت عنوان حضورگرایی است. حضورگرایی پدیدهای است که براساس آن کارکنان به صورت عینی در محیط کار حضور دارند اما از لحاظ کارکردی غایب هستند. با توجه به اینکه حضورگرایی یکی از مهمترین عارضههای سازمانی کشور است و دارای تبعاتی منفی در سطح فردی و در سطح سازمانی است، لذا پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل علل و پیامدهای بروز پدیده حضورگرایی در بانکهای دولتی استان لرستان انجام پذیرفت. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی از حیث گردآوری اطلاعات در زمره پژوهشهای اکتشافی است. همچنین این پژوهش از نوع تحقیقات آمیخته به صورت کیفی و کمی و بر مبنای فلسفه قیاسی استقرایی است. مشارکتکنندگان در پژوهش خبرگان هستند که تعداد 30 نفر با روش نمونهگیری هدفمند و براساس اصل کفایت نظری انتخاب شدهاند. همچنین مشارکتکنندگان پژوهش در بخش کمی مدیران و کارکنان بانکهای دولتی استان لرستان به تعداد 3000 میباشند که براساس جدول مورگان 341 نفر از آنان با استفاده از نمونهگیری در دسترس انتخاب شدند. ابزار گردآوری اطلاعات در بخش کیفی مصاحبه است که قابلیت اعتبار و اعتمادپذیری آن با استفاده از روایی محتوایی و روایی نظری و روش پایایی درون شناسهگذار و میان شناسهگذار تأیید شد. همچنین ابزار گردآوری اطلاعات در بخش کمی پرسشنامه است که قابلیت اعتبار و اعتمادپذیری آن با استفاده از روایی محتوایی و پایایی بازآزمون تأیید شد. دادههای کیفی با روش تحلیل محتوا و دادههای کمی با روش نقشه شناختی فازی تحلیل گردید. یافتههای این پژوهش حاکی از آن است که عدم پذیرش دورکاری و انعطاف کاری از سوی سازمان، برخورداری از تعهد سازمانی، نوع رابطه استخدامی فرد با سازمان مهمترین دلایل بروز پدیده حضورگرایی هستند. همچنین پدیدآیی حالت تنبلی سازمانی، کاهش عملکرد و بهرهوری فردی و سازمانی، پدیدآیی کارکنان نامرئی بهعنوان پیامدهای بروز پدیده حضورگرایی در بانکهای دولتی استان لرستان شناسایی شدند. براساس یافتههای پژوهش، پدیده حضورگرایی پدیدهای منفی و زیانبار است که عملکرد و بهرهوری نیروی انسانی و سازمان را بهشدت تحتالشعاع قرار میدهد و با ایجاد اختلال در عملکرد کلی سازمان منجر به سوق دادن سازمان به سمت سازمانی ناکارآمد میشود.