عملگرایی در سیاست خارجی عراق (2023-2005): ویژگی‌ها و پیامدها

نویسندگان

1 دانشیار روابط بین‌الملل دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

2 دانشجوی کارشناسی‌‌‌ارشد معارف اسلامی و علوم سیاسی دانشگاه امام صادق (ع)

doi
10.30479/psiw.2024.19779.3299
چکیده

هدف: متعاقب حمله ایالات متحده آمریکا به عراق در سال 2003، نظام سیاسی جدیدی مبتنی بر تقسیم‌‌بندی قومی در این کشور تشکیل شد. با توجه به عدم شکل‌‌گیری دولتی قدرتمند در پس این توافقات و تصویب قانون اساسی این کشور در سال 2005 سیاست‌ خارجی این کشور تحت تأثیر کنشگران و موضوعات مختلفی بوده است. این موضوع سبب ایجاد نوعی عملگرایی در سیاست خارجی عراق شده است.در این راستا این پژوهش به‌‌دنبال بررسی ویژگی‌‌ها و نتایج این عملگرایی در سیاست‌ خارجی عراق است.روش‌شناسی: این پژوهش با استفاده از منابع اسنادی و با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی به بررسی علمی این موضوع پرداخته‌ است.یافته‌ها: مطالعه سیاست‌گذاری، رفتار و کنش سیاست‌گذاران نشان می‌دهد که عملگرایی شکل‌‌گرفته در رفتار سیاستمداران عراقی  بر اساس عملگرایی کوچک بوده است. در این راستا منافع، اهداف و راهبردهای شکل‌‌گرفته در سیاست خارجی این کشور نیز تحت تأثیر آن است.نتیجه‌گیری: پیگیری عملگرایی کوچک باعث شده تا منافع، اهداف و راهبردهای سیاست خارجی عراق در جهت حفظ بقای نظام پیگیری شود. در این راستا منافع و اهداف سیاست خارجی عبارت‌اند از: خروج از انزوا و بازسازی روابط خارجی، رهایی از اشغال سرزمینی، تأمین امنیت و مقابله با تروریسم با همکاری بازیگران خارجی، تأمین و توسعه تسلیحات و توان نظامی کشور، احیای اقتصاد نفت و گسترش مسیرهای انتقال انرژی، تأمین کالاهای داخلی موردنیاز و افزایش میزان سرمایه‌گذاری خارجی. راهبردهای سیاست خارجی این کشور نیز شامل ایجاد توازن میان قدرت‌‌های منطقه‌‌ای و فرامنطقه‌‌ای حاضر در عراق، میانجیگری، بی‌‌طرفی در قبال بحران‌‌ها و پیوستن به اتحادها و ائتلاف‌‌ها است.