تحلیل واگرایی جریان های سیاسی در ایران بعد از انقلاب اسلامی با کاربست روش تحلیل لایه ای علتها و سناریوهای پیش رو در افق (1402 – 1415)
نویسندگان
1 استادیار دانشگاه پدافند هوایی خاتم الانبیا ارتش
2 استادیار دانشگاه پدافند هوایی خاتم الانبیا ارتش
3 دکتری علوم سیاسی دانشگاه اصفهان
doi
10.30479/jfs.2023.17295.1400چکیده
هدف: شکوفایی احزاب و جریانهای سیاسی، یکی از نشانه های میزان توسعه یافتگی درجوامع محسوب می شود. در ایران معاصر و از زمان شکل گیری نهضت مشروطیت، جریانهای سیاسی، فراز و نشیب های متعددی را پشت سرگذرانده و می توان گفت؛ جریان های سیاسی در ایران هنوز به مرحله نهادینگی و ثبات نرسیده و مشخصه بارز جریان شناسی سیاسی در ایران، واگرایی جریانهای سیاسی در طی دهه های اخیر است و این خود می تواند، یکی از دلایل ناپایداری، مقطعی و موسمی بودن فعالیت احزاب سیاسی در ایران به شمار آید. بنا به این ضرورت، پژوهش پیش رو در پی پاسخگویی به این پرسش است که عوامل واگرایی در میان جریانهای سیاسی در ایران بعد از پیروزی انقلاب اسلامی را چگونه میتوان تحلیل کرد؟ سناریوهای پیش روی جریانهای سیاسی در ایران (1402 – 1415) کدام است؟روش: برای پاسخگویی به این پرسش، از روش تحلیل لایه های علّی که یکی از روشهای کیفی در علم آینده پژوهی است، استفاده شده است.یافته ها:یافته های پژوهش، بیانگر آن است که این انشقاق و واگرایی را در طیف وسیعی از دلایل، از سطح نظامهای علّی (از ساخت نهادی قدرت تا تشکیل احزاب، به عنوان ابتکارات الیتیستی)، جهان بینی و گفتمان (از اقتدار سیاسی کاریزماتیک تا فرهنگ سیاسی تبعی حامی – پیرو) تا اسطوره – استعاره (فردگرایی ایرانی تا باور به دولت قوی – جامعه ضعیف) میتوان تجزیه و تحلیل کرد.نتیجه گیری: بر طبق یافته ها میتوان سه سناریوی انسجام بخشی به جریانها، به عنوان سوپاپ اطمینان نظام سیاسی، فروپاشی جریانهای سیاسی در شکل سنتی، ادغام و تجمیع در جنبشهای اجتماعی جدید (احزاب مجازی شده) را برای آینده جریانهای سیاسی ایران در نظرگرفت.