ورود مفهوم حقوق ملت به ایران و نقش نوگرایان و شرعگرایان عصر مشروطه در بومیسازی آن
نویسندگان
1 استادیار گروه حقوق، دانشگاه بوعلی سینا همدان، همدان، ایران
2 دانش آموختۀ کارشناسی ارشد حقوق عمومی، دانشگاه بوعلی سینا همدان، همدان، ایران
doi
چکیده
در رابطه با ورود مفهوم حقوق ملت در انقلاب مشروطیت و سیر تکوین آن یکی از مسائل اصلی که قابل ارزیابی است؛ کوششهای اندیشمندان و فقها در حوزه نوگرایی و شرعگرایی برای تکوین این اصل مدرن میباشد. از اینرو، سؤالی که مطرح است، اینکه نخستین سنگ بنای اصول مرتبط با حقوق ملت در ایران چگونه از سوی نوگرایان و شرعگرایان نهاده شد؟ پژوهش حاضر با روش توصیفی- تحلیلی و بهرهگیری از منابع و اسناد کتابخانهای بدنبال پاسخ بدین مسأله بوده است. یافتههای این تحقیق حاکی از آن است، که در بدو ورود مفهوم حقوق ملت به حقوق اساسی مشروطه نسبت میان مفاهیم مدرن و شریعت اسلامی، جدالهایی میان نوگرایان و شرعگرایان وجود داشته است. چنانچه در این دوران در رابطه با بهرهگیری و یا عدم بهرهگیری مفهوم حقوق ملت، از مبانی شریعت اسلامی مباحث قابل توجهی از سوی نوگرایان و شرعگرایان مطرح گردید. هرچند این مفهوم با آثار نوگرایان و به واسطه آشنایی آنها با مفاهیم غربی وارد نظام حقوق اساسی ایران شد؛ ولی باید اذعان داشت، که سیر تکوین و نهادینه شدن آن تا حد چشمگیری نشأت گرفته از جدالهایی است، که میان هر یک از آنها و همچنین شرعگرایان بر سر بومیسازی آن رخ داده است.
