تحلیل فرایند مجموعهسازی کتابهای چاپی و الکترونیکی در کتابخانههای مرکزی دانشگاههای دولتی شهر تهران
نویسندگان
1 استاد مدعو گروه علم اطلاعات و دانش شناسی/ دانشگاه الزهرا، تهران، ایران
2 استادیار/گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران
3 دانش آموخته/دانشگاه الزهرا، تهران، ایران
doi
10.22067/infosci.2021.24004.0چکیده
مقدمه: مجموعهسازی بهعنوان یکی از اساسیترین فعالیتها در کتابخانه مطرح میباشد و بهدلیل اینکه یکی از موارد رضایت مراجعهکنندگان از کتابخانه منابع آن محسوب میشود، از حساسیت بالایی برخوردار است. پژوهش حاضر به تحلیل فرآیند مجموعهسازی کتابهای چاپی و الکترونیکی در کتابخانههای مرکزی دانشگاههای دولتی تحت نظارت وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در سطح تهران میپردازد.روششناسی: پژوهش به لحاظ هدف، کاربردی است که با رویکرد کیفی از نوع پدیدارشناسی انجام شد. ابزار گردآوری دادهها، مصاحبه نیمهساختاریافته، شامل 15 سؤال باز بود که از طریق آن با 10 کارشناس مجموعهسازی یا معاون کتابخانه دانشگاهی مصاحبه به عمل آمد. برای طراحی سؤالات مصاحبه، مطالعات کتابخانهای در حوزه فرایند مجموعهسازی و خطمشی مجموعهسازی در کتابخانهها صورت گرفت.یافته ها: یافته ها نشان داد مجموعهسازی کتابهای چاپی در کتابخانههای موردمطالعه را میتوان تحت تأثیر عواملی همچون سیاستهای مجموعهسازی، شناسایی نیازهای کاربران، فراهمآوری منابع، بودجه و ارزیابی مجموعه مقولهبندی کرد. برای مجموعهسازی کتابهای الکترونیکی خطمشی مدونی وجود نداشت و برای فراهمآوری آنها از روشهای دانلود رایگان، خرید مجموعهای منابع، اشتراک پایگاههای اطلاعاتی و یا مبادله بینکتابخانهای استفاده میشد. از جمله چالشهای مجموعهسازی در کتابخانهها، فراهم نبودن خطمشی مکتوب، نیاز به دانشافزایی کتابداران و ضعف نرمافزارهای کتابخانهای بود.نتیجه: مطابق با یافتهها، میتوان نتیجه گرفت سازوکار مجموعهسازی در کتابخانههای موردمطالعه، فاقد گروهی از مؤلفههای مهم، مانند خطمشی مدون مجموعهسازی، اصول مشخص انتخاب و کمیتههای انتخاب و همچنین ارزیابی مستمر مجموعه است. همچنین مجموعهای از عوامل بیرونی و درونی در کاستیهای موجود، دخیل هستند. تحریمهای بینالمللی، سیاستهای کلی دانشگاه و نحوه تخصیص بودجه کتابخانهها، جدی نگرفتن لزوم تهیه خطمشی مدون مجموعهسازی، نبود برنامهریزی مشخص برای ارزیابی مجموعه، از جمله عوامل تأثیرگذار بودند. از نتایج پژوهش حاضر میتوان برای شناسایی شیوههای مجموعهسازی در کتابخانههای دانشگاهی بهره گرفت و در جهت رفع نواقص و چالشهای مجموعهسازی گام برداشت.
