بررسی تطبیقی ویژگیهای کمّی گنبدهای نمکی طاقدیسی و ناودیسی شمال غرب ایران
نویسندگان
1 دانشگاه تبریز
2 دانشگاه تبریز
doi
چکیده
گنبدهای نمکی از جمله لندفرمهایی هستند که علیرغم اهمیت آنها، کمتر از ناحیه ژئومورفولوگها بررسی شدند.از مجموع گنبدهای نمکی ایران، تعداد قابل ملاحظهای در شمال غرب واقع است.در مقاله حاضرسعی شده ویژگیهای کمیگنبدهای نمکی شمال-غرب ایران مورد بررسی قرار گیرد به همین منظور، با توجه به موقعیت گنبدهای نمکی نسبت بهساختارهای تکتونیکی، گنبدهای نمکی بهدو گروه گنبدهای داخل ناودیسها و داخل طاقدیسها تقسیم شده اند. جمعآوری دادههااز طریق بررسیهای میدانی، نقشه-های زمینشناسی،تصاویرماهوارهای(اسپات،2012) وعکسهای هوایی (1:55000و1:20000) صورت گرفته است. از مجموع 47 گنبد نمکی شناسایی شده در شمالغرب، 29 مورد در داخل و یا حاشیه ساختارهای ناودیسی و 18 گنبد نمکی در داخل ساختارهای طاقدیسی قرار دارند. در این تحقیق، ضمن مقایسه پارامترهای مورفومتری ( ضریب کشیدگی، ضریب افراشتگی، ارتفاع نسبی، مساحت، محیط، دایره-واری و فاصله گنبدها از گسلها) دو گروه با یکدیگر، تأثیرپذیری این پارامترها از گسل تبریز و نزدیکترین گسل نیز بررسی شده است. نتیجه بررسی پارامترهای مورفومتری گنبدها نشان میدهند که در کل گنبدهای نمکی داخل ناودیسها نسبت به گنبدهای نمکی داخل طاقدیس دارای مساحت، ارتفاع و دایرهواری کمتر است، اما دارای ضریب کشیدگی و ضریب برافراشتگی بیشتری میباشند. گنبدهای داخل ناودیسها یا روی گسلها یا در فاصله کمی از گسلها و اکثراً در جبهه کوهستانها قرار دارند، در حالی که گنبدهای داخل طاقدیسها در فاصله بیشتری نسبت به گسلها قرار دارند. بنابراین پارامترهای مورفومتری گنبدهای داخل ناودیسها نسبت به گنبدهای داخل طاقدیس، بیشتر تحت تأثیر گسلها هستند.