فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در مدیریت خطر سیل، شناخت و آگاهی از آسیب‌پذیری جوامع محلی از اهمیت بسزایی برخوردار است. بنابراین هدف تحقیق حاضر، ارزیابی آسیب‌پذیری خانوارهای روستایی ساکن در حوضه آبخیز تجن (استان مازندران) در برابر سیلاب بود. جامعه آماری این مطالعه، 44014 خانوار روستایی حوضه آبخیز تجن بود و اطلاعات موردنیاز پژوهش از 257 خانوار جمع‌آوری شد. آزمودنی‌ها به روش نمونه‌گیری طبقه‌ای چند مرحله‌ای انتخاب شدند. به منظور ارزیابی آسیب‌پذیری؛ سه مؤلفه میزان مواجهه، حساسیت و ظرفیت سازگاری مورد سنجش قرار گرفت. بر اساس تحلیل خوشه‌ای، خانوارهای روستایی موردمطالعه در سه گروه دارای آسیب‌پذیری کم، متوسط و شدید قرار گرفتند. از نظر شاخص‌های میزان مواجهه و حساسیت تفاوت معنی‌داری بین سه گروه مذکور و جود داشت اما از نظر ظرفیت سازگاری تنها از بعد سرمایه‌های فیزیکی، مالی و طبیعی میان گروه دارای آسیب‌پذیری شدید با سایر گروه‌ها تفاوت معنی‌داری مشاهده شد. به علاوه، نتایج تحلیل واریانس نشان داد که میزان آسیب‌پذیری خانوارهای روستایی ساکن در شرق حوضه آبخیز تجن بیشتر از ساکنان سایر نواحی بود. در نهایت برخی پیشنهادها و راهبردهای عملیاتی برای کاهش آسیب‌پذیری خانوارهای روستایی منطقه موردمطالعه از سیل ارائه شده است.