فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

فرسایش عامل اصلی هدررفت منابع آب و خاک و بروز خسارت‌های محیط زیستی است. پژوهش حاضر با هدف بررسی و مقایسه­ی سازندهای زمین‌شناسی از نظر میزان رواناب، غلظت رسوب و آستانه­ی شروع رواناب در آبخیز قره‌شیران استان اردبیل با استفاده از دستگاه شبیه‌ساز باران صورت گرفت. پس از برداشت تعداد 45 نمونه، نتایج آنالیز واریانس یک‌طرفه نشان داد که تفاوت معنی‌داری بین سازندهای مختلف از نظر میزان رواناب، غلظت رسوب وجود ندارد اما از نظر آستانه­ی شروع رواناب دارای تفاوت معنی‌داری (p Value<0.05) هستند. با مقایسه­ی مقادیر متوسط آستانه­ی شروع رواناب با استفاده از آزمون دانکن مشخص شد که بیش‌ترین و کم‌ترین آستانه­ی شروع رواناب به‌ترتیب با مقادیر 22/8 و 38/2 دقیقه مربوط به سازند Qt2 (پادگانه‌های آبرفتی جوان) و Qb (گدازه‌های بازالتی) است. نتایج نشان داد که رابطه­ی بین متغیرهای رواناب و رسوب در سازندهای مختلف از نوع عکس و کاهشی و رابطه­ی بین آستانه­ی شروع رواناب با مقدار رواناب معکوس با ضریب همبستگی 318/0- است و رابطه­ی بین آستانه­ی شروع رواناب با غلظت رسوب از نوع مستقیم و افزایشی (r=0.327) در سطح اطمینان 5 درصد است. در مجموع می‌توان گفت که در بیش‌تر مناطق، سطح سازندهای قدیمی‌تر با تحول بیش‌تر در طول زمان، توسط رسوبات و سازندهای کواترنری پوشیده شده است. همین عامل باعث شده است تا بیش‌تر سازندها رفتاری مشابه از خود نشان دهند در حالی‌که تفاوت ترکیب و کانی‌شناسی سازندهای مختلف به اندازه‌ای است که سبب تفاوت در زمان شروع رواناب شده است.