تأثیر ویژگی های مرتبط با فناوری اطلاعات و ارتباطات بر سواد اطلاعاتی در افراد مادرزاد دیجیتال

نویسندگان

1 دانشیار، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 دانشیار، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

3 کارشناس ارشد علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه پیام نور

4 کارشناس ارشد علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه پیام نور

doi
10.22067/infosci.2021.23941.0
چکیده

مقدمه: برخی پژوهشگران افراد مادرزاد دیجیتال را دارای توانایی­های طبیعی همپوشان با قابلیت­های سواد اطلاعاتی دانسته­اند. هدف از این پژوهش ارزیابی میزان تأثیر ویژگی­های افراد مادرزاد دیجیتال (از قبیل مالکیت بر ابزار فناوری اطلاعات و ارتباطات (فاوا)، تجارب فاوا، اعتماد به نفس اینترنتی، و تعداد شرکت در دوره­های فاوا) بر سطح سواد اطلاعاتی آنان بود.روش­ شناسی: جامعه آماری این پیمایش کاربردی، 2610 نفر از دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه بین­المللی امام خمینی (ره) قزوین در مقاطع تحصیلات تکمیلی بود که 336 نفر به‌عنوان حجم نمونه انتخاب شدند و 255 نفر به‌طور کامل در آزمون شرکت و پرسشنامه­ای 75 گویه­ای مربوط به متغیرهای تحقیق را تکمیل کردند. برای بررسی فرضیه­های تحقیق از روش معادلات ساختاری و تحلیل مسیر در نرم­افزارهای SPSS 22.0  و SmartPLS 3.0 استفاده شد.یافته­ ها: مالکیت بر/کاربرد ابزار فاوا به­طور مستقیم و همچنین به­صورت غیرمستقیم از طریق اعتمادبه‌نفس اینترنتی، بر سواد اطلاعاتی تأثیری معنا­دار ندارد؛ ولی از طریق تجارب فاوا دارای تأثیر معنا­داری بر سواد اطلاعاتی است. گذراندن دوره­های فاوا به‌صورت مستقیم بر سواد اطلاعاتی تأثیر دارد؛ ولی از طریق تجارب فاوا و نیز از طریق اعتماد به نفس اینترنتی بر سواد اطلاعاتی تأثیری ندارد. تجارب فاوا از طریق اعتماد به نفس اینترنتی دارای تأثیر معنا­داری بر سواد اطلاعاتی است و اعتمادبه‌نفس در استفاده از اینترنت به­صورت مستقیم بر سواد اطلاعاتی تأثیر معنا­دار دارد.نتیجه­: نتایج حاصل از تحلیل داده­ها، ضمن تأیید نسبی برخی از وجوه روابط متغیرهای مورد پژوهش، نشان داد که نمی­توان ویژگی­های افراد نسل مادرزاد دیجیتال را عامل ارتقای سواد اطلاعاتی آنان دانست. از این‌رو، لازم است برنامه­های درسی با مباحث سواد اطلاعاتی به کمک افراد متخصص تلفیق و به این نسل آموزش داده شود.