بررسی مؤلفه های برنامه ریزی متناسب فعالیت های فرهنگی کتابخانه های عمومی و ارائه مدلی برای آن

نویسندگان

1 دانشیار گروه علم اطلاعات و دانش شناسی/ دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال

2 دانشجوی دکتری رشته علم اطلاعات و داتش شناسی/ دانشگاه آزاد اسلامی

3 دانشیار گروه علم اطلاعات و دانش شناسی /دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال

4 استاد گروه علم اطلاعات و دانش شناسی /دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات

doi
10.22067/infosci.2021.23835.0
چکیده

مقدمه: به‌کارگیری مدل برنامه­ریزی، مدیران کتابخانه­ های عمومی را در تصمیم‌گیری‌های مربوط به فعالیت‌های فرهنگی یاری خواهد کرد. مقاله با هدف بررسی مؤلفه­ های برنامه­ ریزی متناسب با فعالیت­ های فرهنگی کتابخانه­ های عمومی ایران و ارائه مدلی برای آن نگاشته شده است. روش‌شناسی: روش پژوهش حاضر پیمایشی و از نوع کاربردی و ابزار گردآوری داده­ ها پرسشنامه محقق ساخته می­باشد. برای تجزیه‌وتحلیل داده­ ها از آزمون تحلیل عاملی در نرم‌افزار اس.پی.اس.اس، جهت تحلیل اکتشافی و نرم‌افزار آموس جهت تحلیل عاملی تائیدی استفاده شده است. برای تحلیل عاملی داده‌ها از روش تحلیل مؤلفه‌های اصلی با چرخش واریماکس استفاده گردید. یافته ­ها: تحلیل عاملی اکتشافی، 25 گویه پرسشنامه را در 3 عامل خلاصه نموده است. این سه عامل که در مجموع 65% از کل تغییرپذیری گویه­ ها را تبیین می­ نمایند عبارتند از: عامل اول یعنی بررسی دقیق وضعیت بیرونی کتابخانه­ های عمومی و تجزیه‌وتحلیل و شناخت دقیق آنها، عامل دوم یعنی بررسی منابع موجود و وضعیت داخلی کتابخانه­ های عمومی، و عامل سوم زیرساخت: تعیین زیرساخت‌ها براساس نیازها و منابع موجود و تأیید عملیاتی شدن آن. سپس با استفاده از تحلیل عاملی تائیدی، مدل رتبه ­بندی با ضرایب استاندارد ساخته شد. براساس نتایج این تحلیل، مدل برازش شده نسبتاً مناسب بود. نتیجه­: ویژگی بارز و برجسته این مدل، جامعه‌محور بودن است. طبق این مدل قبل از برنامه­ ریزی توجه به پیشینه جمعیت و گروه‌های قومی کتابخانه، همچنین توجه به دیدگاه‌های فرهنگی، به همراه مشتری محوری یاری می­نماید، تا برنامه­ ریزی کامل و متناسب فرهنگی طراحی گردد.کتابخانه­ های عمومی ایران می­توانند با بهره­ گیری از مؤلفه­ ها و عوامل این مدل در تصمیم‌گیری‌ها­، فعالیت‌های فرهنگی را با اطمینان خاطر بیشتری برنامه­ ریزی نمایند.