فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پدیده­ی خشکسالی مختص ناحیه­ ای خاص نبوده و مناطق مختلف جهان از آن متأثر می­باشد، یکی از این مناطق، ایران در جنوب غرب آسیا می‌باشد که در چند سال اخیر از این پدیده رنج می­برد. هدف پژوهش حاضر مدل‌سازی، تحلیل و پیش­بینی خشکسالی در ایران می‌باشد. برای این کار ابتدا پارامترهای اقلیمی: بارش، دما، ساعات آفتابی، حداقل رطوبت نسبی و سرعت باد در بازه­ی زمانی 29 ساله (2018- 1990) در 30 ایستگاه ایران مورد استفاده قرار گرفت. برای مدل­سازی، شاخص فازی T.I.B.I ابتدا چهار شاخص (SET, SPI, SEB, MCZI) با استفاده منطق فازی در نرم­افزار Matlab فازی‌سازی شدند و در نهایت برای پیش ­بینی از مدل شبکه ­ی عصبی مصنوعی تطبیقی Anfis بهره گرفته شد. یافته­ های پژوهش نشان داد شاخص فازی نوین T.I.B.I طبقات خشکسالی، چهار شاخص مذکور را با دقت بالا در خود منعکس کرد. از بین 5 پارامتر اقلیمی مورد استفاده در این پژوهش، پارامتر دما و بارش در نوسان شدت خشکسالی بیش‌ترین تأثیر را داشت. شدت خشکسالی براساس مدل‌سازی صورت گرفته در مقیاس 6 ماهه بیش­تر از 12 ماهه بود، بیش­ترین درصد رخداد خشکسالی در ایستگاه بندرعباس با مقدار (30/24) در مقیاس 12 ماهه و کم­ترین آن در ایستگاه شهرکرد با مقدار درصد فراوانی خشکسالی (36/0) درصد در مقیاس 6 ماهه اتفاق افـتاده است. پیش­بینی خشکسالی شـاخص فازی T.I.B.I بر اساس مـدل Anfis ایستگاه‌های بندرعباس، بوشهر و زاهدان به ترتیب با مقدار شاخص T.I.B.I (62/0،‌ 96/0 و 97/0) در نیمه­ جنوبی ایران بیش­تر در معرض خشکسالی قرار گرفتند. براساس نتایج کلی پژوهش در هر دو مقیاس 6 و 12 ماهه مناطق نیمه­ جنوبی ایران از شدت بیش­تر خشکسالی برخوردار شد که نیازمند مدیریت دقیق و کارآمد در مدیریت منایع آبی در این مناطق می‌باشد.