واکاوی نقاط ضعف، چالش‌ها و گفتمان‌های انتقادی نسبت به ابزار ارزیابی فرهنگ‌سازمانی «کامرون-کویین» در سازمان‌های دولتی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه مدیریت، دانشگاه صنعتی مالک اشتر، تهران، ایران.

doi
10.30473/ipom.2022.60148.4419
چکیده

ابزار ارزیابی فرهنگ‌سازمانی کامرون و کویین به‌عنوان یکی از معتبرترین مدل‌های فرهنگ‌سازمانی به‌منظور شناخت فرهنگ‌سازمانی غالب در بسیاری از سازمان‌ها مورد استفاده قرارگرفته است. هدف از پژوهش حاضر نقد، واکاوی نقاط ضعف و شناسایی گفتمان‌های اصلی نسبت به این مدل در سازمان‌های دولتی ایران است. بدین منظور ابزار ارزیابی فرهنگ‌سازمانی کامرون و کویین که در سال 1999 ارائه شده است به‌دقت مطالعه شد و داده‌های موردنیاز از طریق مطالعه کتابخانه‌ای منابع موجود و مصاحبه نیمه ساختاریافته دومرحله‌ای (20 نفر، 15 نفر) گردآوری شد. جامعه آماری در پژوهش حاضر کلیه مدیران و خبرگان سازمانی در سازمان‌های دولتی بودند. در بخش نخست پژوهش 20 مصاحبه با خبرگان انجام شد که به شیوه هدفمند انتخاب شده بودند و با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی جهت‌دار 94 واحد معنادار، 33 رمز، 12 طبقه و 4 درون‌مایه از داده‌ها احصا گردید. پایایی یافته‌های بخش نخست با استفاده از روش پی اسکات مورد تأیید قرار گرفت. در بخش دوم پژوهش به‌منظور واکاوی گفتمان‌ها و احصای گفتمان‌های اصلی نسبت به این مدل، مصاحبه با 15 نفر از خبرگان انجام شد و با شیوه تحلیل گفتمان انتقادی سه گفتمان اصلی کارکردی، اقتضایی و غیرکارکردی احصا گردید. در ادامه با استفاده از نظر خبرگان با روش رتبه‌بندی واسپاس، گفتمان‌های اصلی با اولویت غیرکارکردی، اقتضایی و کارکردی رتبه‌بندی شدند، به این معنا که از نگاه خبرگان سازمان‌های دولتی ابزار ارزیابی فرهنگ‌سازمانی کامرون و کویین مناسب برای پیاده‌سازی در سازمان‌های دولتی ایران نیست. در پایان نیز پیشنهادهایی برای بهبود مدل ارائه شد.