تعیین پارامترهای رسوب شناسی و ژئومورفولوژیکی رسوبات تپه های ماسه ای قوم‌ تپه، شمال‌غرب تبریز (صوفیان)

نویسندگان

1 دانش آموخته ی کارشناسی ارشد رسوب شناسی و سنگ شناسی رسوبی، دانشکده ی علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران.

2 دکتری رسوب‌شناسی و سنگ‌شناسی رسوبی، پژوهشگاه صنعت نفت، تهران، ایران(نویسنده ی مسئول).

3 دانش آموخته ی کارشناسی ارشد رسوب شناسی و سنگ شناسی رسوبی، دانشکده ی علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران

4 دانشجوی دکترای تکتونیک، دانشکده‌ی علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران.

doi
چکیده

                                                                           تپه­ های ماسه ­ای ناحیه قوم­ تپه در شمال غرب تبریز به عنوان چشم­ اندازی زیبا و منحصربفرد از رسوبات بادی محسوب می­­شوند که تحت شرایط خاص در این ناحیه گسترش یافته­ اند. به منظور تحلیل شرایط محیطی و فرایندهای حاکم بر رسوبگذاری این رسوبات ماسه­ ای، ویژگی­ های بافتی، ساخت رسوبی و ترکیب کانی­ شناسی آنها مورد بررسی قرار گرفت. برای این منظور نمونه­ برداری سیستماتیک با توجه به نوع تپه ماسه‌ای و مساحت آن، به تعداد 10 نمونه و در عمق­ های 2 تا 30 سانتی‌متری از سطح در سه بخش جلویی (پیشانی پر شیب)، میانی و ابتدای قسمت کم­ شیب آنها انجام شد. به منظور تعیین سنگ منشاء ماسه­ ها، تعداد 4 مقطع نازک میکروسکوپی از ذرات رسوبی در اندازه­ ی 1 فی تهیه و مورد مطالعه پتروگرافی قرار گرفت. بررسی پارامترهای آماری در تحلیل نتایج حاصل از دانه­ سنجی رسوبات ماسه­ ای به روش غربال خشک نشان می­دهد که میانگین قطر ذرات تپه‌های ماسه‌ای از 25/0 تا 0039/0 میلی‌متر (ماسه متوسط تا سیلت) متغیر می‌باشد. میانگین جورشدگی اندازه ذرات (321/0 فی)، نشان دهنده جورشدگی بسیار خوب این رسوبات است. شاخص کشیدگی منحنی توزیع ذرات، بسیار کشیده (میانگین شاخص کشیدگی 726/1) و با توجه به میانگین کج‌شدگی (357/0)، به سمت ذرات دانه­ریز تمایل دارد. اجزاء آواری این رسوبات شامل کوارتز، فلدسپات و خرده­ سنگ­های ماسه ­سنگی، کربناته و آذرین هستند که از ارتفاعات میشو و مورو در شرق ناحیه نشأت گرفته­ اند. نتایج حاصل از بررسی شکل و جهت­ گیری تپه­ های ماسه­ ای و جهت وزش بادهای منطقه­ ای، نقش مؤثر بادهای محلی و پوشش گیاهی را در تشکیل و تکامل ژئومورفولوژی تپه­ های ماسه­ ای قوم­ تپه محتمل می­سازد.