ارزیابی توسعه یافتگی آبخوان های کارستی در ارتباط با ژئومورفولوژی دولین ها و ویژگی های هیدرودینامیکی (مطالعه ی موردی: توده ی کارستی شاهو)

نویسندگان

1 استاد ژئومورفولوژی دانشگاه تهران

2 دانشیار ژئومورفولوژی دانشگاه تهران، تهران، ایران.

3 دانشیار ژئومورفولوژی دانشگاه تهران، تهران، ایران.

4 دانشجوی مقطع دکتری ژئومورفولوژی دانشگاه تهران، تهران، ایران.

5 استاد ژئومورفولوژی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
چکیده

توده­ ی کارستی شاهو واقع در زاگرس مرتفع، دارای اشکال کارستی در مقیاس­ های مختلف است. بررسی و تحلیل لندفرم­ های کارستی در ارتباط با ویژگی­ های هیدروژئولوژیکی آبخوان­ ها اطلاعات جامعی را در زمینه ­ی مدیریت این مناطق ارائه می­دهد. در این پژوهش ابتدا با استفاده از روش منحنی­ های بسته دولین­ های منطقه­ ی مورد مطالعه شناسایی شد. در ادامه­ ی ویژگی­ های مورفومتریک از جمله مساحت، عمق، شیب، محور کوچک و بزرگ دولین و شاخص­ های نسبت کشیدگی، نسبت D/H و شاخص سینوسیته برای هریک از دولین­ ها محاسبه شد. ویژگی­ های هیدرودینامیکی و عوامل مؤثر در آبخوان­ های روانسر و هولی با استفاده از توابع همبستگی خودکار و چگالی طیفی مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان می­دهد که بیش از 90 درصد دولین­ های منطقه را دولین­ های کشیده دربر می­گیرد که دارای منشأ انحلالی هستند. تعدد دولین­ های کشیده، تراکم نسبتاً بالا و منشأ انحلالی این اشکال در منـطقه­ ی مورد مطالعه نشان­دهنده­ ی توسعه­ یافته بودن ژئومورفولوژی کارست شاهو است. ارزیابی ویژگی­ های هیدرودینامیکی آبخوان­ های مورد مطالعه نشان داد که سیستم کارستی در این آبخوان­ ها توسعه­ یافته است به گونه­ ای که دارای رفتار هیدرودینامیکی چندگانه و اینرسی کم می­باشند؛ و همچنین معادله­ ی منحنی هیدروگراف در آبخوان­ های مورد مطالعه چندگانگی رفتار سیستم کارستی را نشان داده و نتایج حاصل از بررسی ژئومورفولوژی کارست و توابع سری زمانی را تأیید می­کند. در نهایت می­توان گفت که توسعه­ ی ژئومورفولوژی کارست سطحی و وجود دولین­ ها، عامل اصلی رفـتار هیدرودیـنامیکی چـندگانه در آبخوان­ های روانسر و هولی است.