فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

روایتگری داستان یکی از مفاهیم قرآنی است که در سراسر آن مشاهده می‌شود و به دوره مکّه یا مدینه اختصاص ندارد، گرچه طرح اولیه بیشتر داستان‌ها در سوره‌های مکّی است و در سوره‌های مدنی تکرار یا پیرفت دیگری از آن داستان روایت می‌شود. در پژوهش حاضر با کاربست چهار مؤلفه‌ی نحوه پراکندگی، ساخت و بسامد واژگان، ساخت نحوی و مخاطب به بررسی ساختار روایات سوره‌های مدنی پرداخته‌شده تا از رهگذر آن، ارتباط ساختار داستان‌ها با بستر کلام و فضای نزول تحلیل و تبیین شود. واکاوی مؤلفه‌های یاد‌شده در داستان‌های سوره‌های مدنی، این حقیقت را آشکار می‌سازد که روایتگریِ سرگذشتِ پیشینیان کاملاً متأثّر از زمینه‌ی سخن، فضای نزول آیات و احوال مخاطب است. به همین دلیل پیرفت‌های مختلف یک داستان در سوره‌های مختلف پراکنده است. همچنین با عنایت به حضور یهودیان در مدینه، داستان بنی‌اسرائیل بر سایر داستان‌ها در سوره‌های مدنی غلبه دارد. از سوی دیگر در سیاق روایتگری داستان، واژگانی اختصاصی و تکامد به‌کاررفته که زمینه بیشتر آن، داستان‌های بنی‌اسرائیل است. دو خطاب اختصاصی آیات نیز متوجه ایشان است.