پهنه بندی خطر سیلاب با استفاده از تلفیق روش های SCS-CN و WLC (مطالعه ی موردی: حوضه ی خیاو چای مشکین شهر)

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای ژئومورفولوژی،دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

2 دانشجوی دکترای ژئومورفولوژی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

3 هیات علمی- دانشگاه محقق اردبیلی

doi
چکیده

چکیده سیلاب یکی از مهم­ترین مخاطرات ژئومورفولوژیکی حوضه­های آبخیز می­باشد. حوضه­ ی خیاو چای مشکین­ شهر به لحاظ شرایط اقلیمی و توپوگرافی، بسیار مستعد جهت شکل­ گیری سیلاب می­باشد. بنابراین هدف تحقیق حاضر، پهنه­ بندی حوضه­ ی خیاو چای از لحاظ پتانسیل وقوع سیلاب می­باشد. در این مطالعه ابتدا، ده عامل شیب، ارتفاع، بارش، CN، ارتفاع رواناب، فاصله از رودخانه، خاک، لیتولوژی، پوشش گیاهی و کاربری. اراضی، به عنوان عوامل مؤثر برای ایجاد سیلاب در منطقه شناسایی شدند. ابتدا نقشه­ ی کاربری اراضی منطقه با استفاده از روش نظارت شده به دست آمد و سپس نقشه­ ی کاربری با جدول شاخص مقایسه و با اطلاعات گروه هیدرولوژیکی خاک تلفیق شد، سپس شماره­ی منحنی CN تهیه شد و در مرحله ­ی بعد، با لحاظ میانگین بارش و CN، ارتفاع رواناب محدوده با روش SCS محاسبه شد. همچنین، با استفاده از شاخص NDVI، نسبت به تهیه­ ی نقشه­ ی پوشش گیاهی حوضه اقدام شد و سپس سایر لایه­ های اطلاعاتی در محیط GIS تهیه گردید. وزن­دهی لایه­ ها با استفاده از روش کرتیک انجام شد. تحلیل و مدل ­سازی نهایی با استفاده از مدل WLC، انجام گردید. نتایج مطالعه نشان داد، عوامل ارتفاع، لیتولوژی، شیب و بارش به ترتیب با ضریب وزنی 173/0، 163/0، 139/0 و 133/0، بیشترین تأثیر را بر ایجاد سیل در حوضه­ ی مطالعاتی دارند. همچنین، با توجه به نتایج به دست آمده به ترتیب 457/41 و 875/75 کیلومتر­مربع از مساحت محدوده، در طبقه­ ی بسیار پرخطر و پرخطر قرار دارند.