تبیین وجوه سلبی مدیریت در نهج‌البلاغه

نویسندگان

1 استادیار،گروه مدیریت، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. (نویسنده مسئول)

2 کارشناسی ارشد مدیریت، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

doi
چکیده

در نهج‌البلاغه وجوه سلبی مدیریت در مقایسه با وجوه ایجابی که به صورت مدون گردآوری شده، مورد توجه جدی قرار نگرفته است. پژوهش حاضر، وجوه سلبی مدیریت از منظر امام علی علیه السلام در نهج‌البلاغه و شرح آن را بررسی کرده است و 440 مورد وجوه سلبی مدیریت را از طریق مطالعه هدفمند و شیوه تحلیل محتوای ترکیبی با تأکید بر شمارش واحدهای تحلیل (واژه‌ها) در بخش کمی و تحلیل مفهومی در بخش کیفی از منابع مذکور استخراج کرده است. کلیه وجوه سلبی برآمده از نهج‌البلاغه بر اساس اشتراک‌هایی چون منشأ، اثر و رابطه علی و معلولی در 20 گروه خلاصه شده‌اند. نتایج پژوهش حاکی از آن است که می‌توان این 20 گروه را در اصل جهل و در ذیل آن ظلم و بی عدالتی تقسیم نمود و از آنجا که واژه جهل در کتاب‌های منتخب نهج‌البلاغه و شرح آن بیشتر تکرار شده است، می‌توان آن را به‌ عنوان یکی از مهمترین وجوه سلبی درنظر گرفت. جهل گستره‌ی گسترده‌ای از معانی را در برگرفته و نباید آن را به معنای موجود و متعارف آن محدود کرد. ظلم و بی عدالتی نیز در وجوه سلبی دررتبه بعدی قراردارد که اهمیت ویژه‌ای در تثبیت حاکمیت در سطح کلان و مدیریت خرد و در سطح سازمان دارد.