تحلیل سندی و دلالی احادیث خلقت نوری پیامبر صلی الله علیه و آله در منابع اهل تسنن و تأثیر آن بر تبیین مقام قرب امیرمؤمنان علیه السلام در خطبه قاصعه
نویسندگان
1 استادیار، گروه معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665، تهران، ایران.
doi
چکیده
این پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی و با تکیه بر منابع حدیثی اهل تسنن، به واکاوی سندی و دلالی احادیث «خلقت نوری» پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و امام علی علیه السلام و تأثیر آن بر تبیین مقام قرب وجودی امیرمؤمنان علیه السلام در خطبه قاصعه پرداخته است. یافتهها نشان داد این احادیث با استناد به منابع معتبر اهل تسنن (مانند مسند احمد، سنن ترمذی) و از طریق صحابه متعدد، از جمله سلمان فارسی و ابن عباس، با اسناد متواتر معنوی نقل شدهاند. بررسیهای سندشناختی بر پایه معیارهای رجالی اهل تسنن، و همسویی محتوایی این روایات با آیات قرآن (مانند آیه مباهله) و مفاهیم عرفانی (حقیقت محمدیه)، اعتبار آنها را تأیید کرد. در تحلیل خطبه قاصعه، «قرب نوری» به عنوان بالاترین مرتبه همجواری وجودی امام علی علیه السلام با پیامبر صلی الله علیه و آله معرفی شده که فراتر از قرابت نَسَبی یا همراهی تاریخی است. این خوانش نوین، با تأکید بر اشتراک ذاتی دو نور نبوی و علوی، مؤیّد مفاهیم بنیادین خطبه قاصعه، از جمله ولایت تکوینی و برتری ذاتی امام علی علیه السلام بر دیگر صحابه است. نتیجهگیری پژوهش بیانگر آن است که احادیث خلقت نوری نهتنها ادعای کلامی شیعه را تقویت میکند، بلکه تجلی «حکمت الهی» در انتصاب شایستهترین فرد به مقام ولایت است.
