فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تخمین رژیم جریان طبیعی رودخانه برای برنامه‌ریزی منابع آب در یک حوزه آبخیز از اهمیت زیادی برخوردار است. آگاهی از وضعیت توزیع زمانی و مکانی جریان رودخانه می‌تواند سیاست‌گزاران و تصمیم‌گیران را در مدیریت منابع آب کمک شایانی نماید. در همین راستا، پژوهش حاضر با هدف تحلیل تغییرات شاخص تمرکز آبدهی جریان رودخانه (WYCI) طی سال‌های آماری 1353 تا 1397 در مقیاس‌های زمانی مختلف در 31 ایستگاه هیدرومتری استان اردبیل و تغییرات مکانی آن با استفاده از سامانه اطلاعات جغرافیایی برنامه‌ریزی شده است. در راستای دستیابی به اهداف، اقدام به محاسبه شاخص WYCI در کلیه ایستگاه‌های هیدرومتری منتخب در کلیه سال‌های آماری مطالعاتی شد و نقشه تغییرات مکانی شاخص مذکور با استفاده از روش معکوس وزنی فاصله تهیه شد. بر اساس نتایج، بیش‌ترین و کم‌ترین مقدار میانه آبدهی مربوط به فصل بهار (7/3) و تابستان (3/0) مترمکعب در ثانیه بوده است. در فصل‌های زمستان و پاییز مقادیر میانه آبدهی جریان به‌ترتیب برابر 5/2 و 3/1 مترمکعب در ثانیه بوده است. نتایج نشان داد که مقادیر میانگین شاخص WYCI در پاییز، زمستان، بهار و تابستان به‌ترتیب برابر با 9/11، 7/10، 8/13 و 2/15 هستند. علاوه بر این، وضعیت شاخص مورد بررسی برای دوره‌های خشک و مرطوب به‌ترتیب خیلی‌ نامنظم (6/21) و بی‌نظمی متوسط (3/14) تشخیص داده شد. براساس یافته‌های پژوهش، ایستگاه‌های واقع در دامنه جنوبی سبلان (ایستگاه‌های لای، نیر، آتشگاه و یامچی) دارای رژیم منظم هستند و از رژیم برفی تغذیه می‌شوند. در حالی‌که ایستگاه‌های واقع در بخش شرقی استان از فصل پاییز به سمت فصل تابستان با افزایش مقادیر WYCI و در نتیجه بی‌نظمی بیش‌تر رژیم رودخانه متمایز می‌شوند. در مجموع می‌توان گفت که تحلیل تغییرات مکانی WYCI حاکی از وجود الگوی مکانی منحصر به فرد در مقیاس‌های زمانی متفاوت است و نیاز است تا در برنامه‌ریزی استفاده از آب در استان اردبیل مدنظر قرار گیرد.