سازوکارهای مسالمت جویی امام علی علیه السلام در جنگ صفین با تأکید بر نهج‌البلاغه

نویسندگان

1 دکترای تخصصی، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم

2 دکترای تخصصی، دانشیار و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم

3 دکترای تخصصی، دانشیار و عضو هیئت علمی دانشگاه پیام نور.

doi
چکیده

امنیّت و آرامش زندگی، همواره یکی از دغدغه‌های مهم انسان‌ها در ادوار مختلف تاریخی بوده و اندیشمندان در دست یازیدن به این آرمان همیشه همت خویش را به کارگرفته‌اند. هرچند در نیل به این امر مهم به توفیقی چشم-گیر دست نیافته‌اند و هنگامۀ جنگ‌ها این دغدغه به صورت مستمر سلامت روان و حیات بشریّت را مورد تهدید قرار داده است. سیرۀ نظری و عملی حضرت علی علیه السلامنیز نشانگر اینست که، توجه به امنیّت و آرامش مردم و رعایت اخلاق الهی در جنگ‌ها، از ویژگی‌های برجستۀ ایشان می‌باشد. تاریخ زندگی امام علی علیه السلام نشان می‌دهد که بخشی از دوران زندگی آن حضرت قرین با جنگ و مبارزه بوده و در بیشتر جنگ‌های صدر اسلام به عنوان قهرمانی بی نظیر در صحنه‌های جنگی به ویژه در جنگ صفین که به وسیله معاویه بر او تحمیل شد حضور داشته است. از این رو، در این تحقیق با روش توصیفی- تحلیلی و بهره‌گیری از آثار تاریخی معتبر و کلام ارزشمند امام علیه السلام در نهج‌البلاغه، تلاش شده است با بررسی جنگ صفین، جلوه‌هایی از اخلاق انسانی، مدارا، عطوفت و مسالمت جویی حضرت به تصویر کشیده شود. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد، امیرالمؤمنین علی علیه السلام در این جنگ، برای جلوگیری از کشتار و خونریزی، سازوکارهایی همچون؛ اجتناب از آغاز جنگ، ارسال سفیران و نامه‌هایی در ارتباط با دعوت به آرامش و گفتگو، ارشاد وراهنمایی مستمر، تعلل در شروع جنگ، دعوت صریح به مصالحه و تن دادن به حکمیّت و.. به کار گرفته است.