تعهدات و مسئولیت‌های ناشی از اقدامات گروه‌های مقاومت در برابر اشغال

نویسندگان

1 استادیار، گروه حقوق، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

doi
10.22066/cilamag.2024.2027850.2552
چکیده

اعضای گروه مقاومت با رعایت شرایطی، طبق حقوق بین‌­الملل، رزمندگان مشروع هستند و به سبب اقدام مسلحانة خود مسئولیتی ندارند اما مشروعیت مقاومت، آن‌ها را از التزام به حقوق بشردوستانه معاف نمی‌کند. پژوهش حاضر در جستجوی تعهدات و بالتبع مسئولیت‌­های ناشی از اقدامات گروه­‌های مقاومت است. نتایج تحقیق نشان می­دهد علاوه بر مسئولیت کیفری بین‌­المللی مرتکبان جرایم بین­‌المللی، فرض مسئولیت بین‌المللی دولت نیز قابل طرح است. البته اقدامات بازیگران غیردولتی اصولاً موجب مسئولیت دولت نیست مگر تحت شرایط خاصی مثل آنکه اقدام مزبور، توسط دولت کنترل یا هدایت شده باشد. همچنین نمی­توان صرف اعمال حق دفاع را به منزلة تصدیق اقدامات متخلفانة احتمالی گروه مقاومت از سوی دولت تلقی کرد و دولت در این موارد، «تا حدی» مسئول شمرده خواهد شد که اقدامات گروه را تأیید کرده باشد. بر این اساس، اقدامات مقاومت به‌عنوان اقدام در جهت حق مردم برای تعیین سرنوشت، فی‌­نفسه قابل انتساب به دولت نیست و موجب مسئولیت بین‌­المللی دولت نخواهد شد. اما اگر گروه مقاومت، با دردست‌گرفتن کنترل بخشی یا تمام سرزمین، اقتدار حاکمیتی را اعمال کند، ممکن است تحت شرایطی اعمال او عمل دولت تلقی شود.