بررسی اثر الگوهای جریان سیلابی بر تغییرات رودخانه با استفاده از مدل CCHE2D (مطالعه ی موردی: رودخانه ی کر، حد فاصل بین پل عباس آباد و سد درودزن)

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد آبخیزداری دانشگاه هرمزگان

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد آبخیزداری، دانشگاه هرمزگان، ایران

3 استاد، دانشکده محیط زیست، دانشگاه تهران، ایران

4 دانشجوی کارشناسی ارشد آبخیزداری، دانشگاه یزد، ایران

doi
چکیده

چکیده در این تحقیق با استفاده از یک مدل عددی به‌ بررسی سیلاب‌های رودخانه با دوره­ی بازگشت مختلف 10 و 50 ساله پرداخته شده است. محدوده­ی مورد مطالعه بازه‌ای از رودخانه­ی کر می‌باشد. در این بررسی پس از نقشه­برداری دقیق، نقشه­ی توپوگرافی با مقیاس مناسب از محدوده­ی مورد مطالعه به دست آمد و سپس هندسه مدل و شبکه­ی محاسباتی با ابعاد مختلف تهیه و در نهایت بر اساس مشخصات اندازه­گیری شده جریان و رسوب رودخانه، مدل هیدرودینامیک دو بعدی متوسط عمق، اجرا و تغییرات عمق جریان در دوره­ی بازگشت­های مختلف استخراج گردید. بررسی دبی‌هایی با دوره­ی بازگشت مختلف نشان می­دهد که، در محدوده‌های پیچان ‌رودی بازه­ی مورد مطالعه­ی نیروی گریز از مرکز بر جریان اثر نموده و باعث ایجاد شیب عرضی در سطح آب می­گردد که در نتیجه شیب عرضی سطح آب در قوس خارجی بالا رفته و در قوس داخلی کاهش می‏یابد، این پدیده باعث ایجاد گرادیان فشار جانبی در داخل مقطع خواهد شد، در نتیجه در اثر عدم تعادل موضعی بین نیروی گریز از مرکز و گرادیان فشار جانبی، جریان ثانویه در داخل مقطع عرضی شکل می‏گیرد. در هنگام بروز سیلاب در رودخانه، (دوره­ی بازگشت 50 ساله) سطح آب از مقطع اصلی رودخانه فراتر رفته و وارد دشت‌های سیلابی اطراف آن می‌شود. در این شرایط، به دلیل تفاوت بین زبری سیلاب­دشت و کانال اصلی، سرعت جریان بر روی سیلاب­دشت بسیار کمتر از سرعت در کانال اصلی بوده و لذا این اختلاف سرعت نیز باعث ایجاد لایه‌های برشی در محل اتصال جریان کانال اصلی و سیلاب­دشت در ورودی بازه شده و آشفتگی‌های نسبتاً بزرگی را ایجاد می‌کند. با مقایسه­ی سرعت جریان آب در مقاطع مختلف بازه­ی مورد مطالعه مشاهده می‌شود که بیشترین سـرعت آب مربوط به مقاطع پیچان­ رود اول است، که در دوره­ی بازگشت 10 ساله حـدود  m/s7/2 و در دوره­ی بازگشت 50 ساله به m/s 3 رسیده است.