بررسی و تحلیل مفاهیم آزادی در اسناد بالادستی جمهوری اسلامی ایران و نسبت سنجی آن با نهج‌البلاغه

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای فلسفه تعلیم وتربیت دانشگاه آزاد اسلامی تهران مرکزی.

2 دانشیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی.(نویسنده مسئول)

3 دانشیار دانشگاه آزاد واحد تهران مرکزی.

doi
چکیده

هدف از این پژوهش، بررسی مفاهیم آزادی در اسناد بالادستی و نهج­‌البلاغه است. تحقق آزادی متوقف برکار­بست صحیح مفاهیم آن مبتنی بر شریعت الهی است و نهج‌­البلاغه ترسیم­گر بیشترین نمود آزادی در نهادهای حکومتی است. این مقاله با روش توصیفی- تحلیلی و با استناد به واکاوی کتابخانه‌ای، بیان‌گر آن است که گسترش اعتماد، خودباوری، کرامت، جهانی‌اندیشی و تلاشگری در جهت تحقق عدالت از مصادیق آزادی در اسناد است و آزادی‌های مشروع در حدود قانون و معیار اسلامی، با تبادل آراء صورت می‌پذیرد. طبق اسناد، فعالیت آگاهانه انسان و آزادی مسئولانه او در برابر خود و دیگران متکی بـر فطـرت است و فرد برای اصلاح موقعیت اجتماعی، ‌سیاسی و مواجهۀ خردمندانه با تحولات، باید باورها و ارزش های مشترک مانند قانون‌مداری، پاسخ‌گویی و صلح‌جویی را کسب نماید. در نهج‌البلاغه نیز مفاهیم آزادی با تأکید بر «عدالت»، «تقوا» و «نظم در امور» معنا و تعریف می‌شود. یافته های پژوهش نشان می­دهد که تناسب قابل اعتنایی از مفاهیم آزادی در اسناد بالادستی با نهج­‌البلاغه وجود دارد و بیشترین تناسب مربوط به آزادی فلسفی و کمترین آن مربوط به آزادی اقتصادی است. در مفهوم آزادی­‌های اجتماعی، معنوی، فطری و سیاسی  نیز تا حد زیادی تناسب وجود دارد.