هیدرولوژی سیلابهای قدیمی با استفاده از رسوبات آب راکد (مطالعهی موردی: رودخانهی درونگر خراسان)
نویسندگان
1 دانشیار ژئومورفولوژی گروه جغرافیا، دانشگاه فردوسی مشهد
2 استادیار دانشگاه پیام نور
doi
چکیده
چکیده هیدرولوژی پالئوسیلاب که شاخهای از ژئومورفولوژی رودخانهای و مبتنی بر ژئومورفولوژی تاریخی است، سیلابهای قدیمی یعنی سیلابهایی که با ایستگاههای دبیسنجی یا مشاهدههای مستقیم انسان ثبت نشدهاند را مطالعه میکند. در این شاخهی علمی از شواهد بسیاری برای تشخیص سیلابها استفاده میشود که یکی از مهمترین آنها رسوبهای آب راکد است. این مطالعه به کشف و تحلیل چینهشناسی نمونههایی از این رسوبها در بخشی از حوضهی آبریز رودخانهی درونگر و همچنین بازسازی جریانهای سیلابی قدیمی در سایتهای مربوطه میپردازد. در این پژوهش نخست با بازدیدهای میدانی دقیق، سایتهای رسوبات آب راکد مورد شناسایی قرار گرفته و پس از تحلیل چینهشناسی در محل، نمونههایی از رسوب برای مطالعهی دقیقتر به آزمایشگاه انتقال داده شده است. برای برآورد سطح سیلابها با توجّه به ارتفاع رسوبات آب راکد، پس از نقشهبرداری تفصیلیِ مقاطعِ عرضی و طولی کانال رود در سایتهای نمونه، دبی سیلابها با استفاده از فرمولهای رایج مدلسازی شده است. نتایج نشان میدهد که در سایتهای نمونه، تعداد 10 تا 20 سیلاب قدیمی تشخیص داده شده که دبی اوج آنها از 112 تا 519 مترمکعّب در ثانیه تغییر میکرده است. این نتایج با برآوردهای انجام شده به روشهای مرسوم هیدرولوژی اختلاف چشمگیری را نشان میدهد.