فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

کربن آلی خاک یک جز کلیدی در تعیین کیفیت، سلامت و حاصلخیزی خاک است که با توجه به پیچیدگی ساختار و روابط ذخایر کربن آلی، بهره‌گیری از مدل‌ها در شناسایی واکنش این ذخایر نسبت به تغییر شرایط بوم‌ نظام بسیار کارگشا است. از‌این‌رو با استفاده از مدل RothC، اثر گرمایش جهانی و تغییرات اقلیمی، بر مقادیر ذخایر کربن آلی خاک بوم نظام زراعی جنوب شرقی مشهد بررسی شد. برای این منظور ابتدا مدل با استفاده از داده‌های مطالعات پیشین و مقادیر اندازه‌گیری شده در سال 2020، مورد واسنجی و اعتبارسنجی قرار گرفت. با مقایسه بین مقادیر کل کربن آلی خاک اندازه‌گیری شده در مناطق مطالعاتی و مقادیر شبیه‌سازی‌شده به‌وسیله مدل، ضریب تبیین معادل 89/0، ریشه میانگین مربعات خطا 45/3، تفاوت میانگین 84/1، میانگین مطلق خطا 79/2 و کارایی مدل 73/0 به دست آمد. این نتایج بیانگر اعتبار و قابلیت به‌کارگیری مدل است. مدل‌سازی تغییرات اقلیمی آینده مشهد نشان داد که با کاهش بارندگی و افزایش دما و تبخیر، میزان ذخیره کل کربن آلی خاک نسبت به شرایط عدم وقوع تغییرات اقلیمی 13/1 درصد کاهش دارد. با توجه به ثابت سرعت تجزیه ذخایر چهارگانه کربن فعال مدل، هوموس با کندترین سرعت تجزیه، به ‌میزان 96/0 درصد و بخش‌های مواد گیاهی تجزیه‌پذیر، مواد گیاهی مقاوم و زیست‌توده میکروبی به‌ترتیب 18/1، 21/2 و 10/2 درصد نسبت به شرایط اقلیمی کنونی کاهش داشتند. نتایج نشان داد که با گذشت زمان به‌ دلیل تجزیه شدن بخش‌های فعال ماده آلی که به ‌سهولت تجزیه می‌شوند، سرعت تجزیه کاهش می‌یابد.