کاربرد توابع مفصل ارشمیدسی و حدی در تحلیل چند متغیره جریانهای کمینه حوضه آبریز دز
نویسندگان
1 دانشگاه شهید چمران اهواز
2 دانشگاه شهید چمران اهواز
3 گروه آمار، دانشگاه شهید چمران اهواز
4 گروه مهندسی آب، دانشگاه شهرکرد
doi
10.22067/jsw.v31i4.58373چکیده
تحلیل فراوانی جریانهای کمینه به منظور برنامهریزی جهت تامین نیازهای مختلف، مدیریت کمی و کیفی جریان رودخانه و بررسی خصوصیات و تاثیر خشکسالیها بر اکوسیستم آبی منطقه از اهمیت ویژهای برخوردار است. با وجود ماهیت پیچیده کمآبیها اکثرا از روشهای تک متغیره به منظور تحلیل فراوانی جریانهای کمینه استفاده شده است. در این مطالعه جریانهای کمینه حوضه آبریز دز در دوره آماری 1391- 1335 با استفاده از توابع مفصل در محل اتصال سرشاخهها مورد بررسی قرار گرفت. بدین منظور ابتدا سریهای هفت روزه جریان کمینه در ایستگاههای مورد مطالعه استخراج و سپس همگنی آنها با استفاده از آزمون من- کندال بررسی شد. نتایج نشان داد که سریهای جریان کمینه هفت روزه حوضه آبریز دز همگن بود. در مرحله بعد، 11 تابع توزیع مختلف به دادههای جریان کمینه برازش داده شد و در نهایت توزیع لجستیک به عنوان توزیع حاشیهای مناسب ایستگاههای مورد مطالعه انتخاب گردید. پس از انتخاب توزیع حاشیهای، از توابع مفصل خانوادههای ارشمیدسی و حدی برای تحلیل فراوانی توام جریان کمینه هفت روزه استفاده شد. نتایج نشان داد که مفصل گامبل- هوگارد برای جفت دادههای ایستگاههای سپید دشت سزار و سپید دشت زاز بیشترین تطابق را با تابع مفصل تجربی داشته است. برای بررسی دوره بازگشت وقایع در حالت توأم، از دوره بازگشت توأم در دو حالت «یا» و «و» و دوره بازگشت توأم شرطی استفاده شد. براساس نتایج به دست امده از تحلیل توام جریان کمینه دو سرشاخه متصل به هم مشخص شد که دو رودخانه سپید دشت سزار و سپید دشت زاز به طور متوسط هر 200 سال یکبار به صورت همزمان میتواند در معرض خشکسالی شدید قرار گیرد.