دولت، سبب اقوی از مباشر در وقوع جرم یقه‌آبی‌ها از منظر نهج‌البلاغه و سیاست جنایی اسلام

نویسندگان

1 استاد گروه فقه و مبانی حقوق، دانشکده الهیات، پردیس فارابی دانشگاه تهران. قم: ایران.

2 دانشجوی دکتری حقوق جزا جرم شناسی. دانشگاه آزاد اسلامی واحد قم. قم، ایران.

3 دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرم شناسی دانشگاه آزاد اسلامی قم، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران.

doi
چکیده

علل وقوع جرم می­‌تواند ناشی تصمیمات دولت­‌ها ­باشد. عوامل اقتصادی مانند بیکاری، فقر، تورم، گسترش شهرنشینی و تضعیف فرهنگ­‌های اصیل، استضعاف علمی و سیاسی توده­ی مردم، عدم بهره­‌گیری از شیوه­‌های پیشگیری جامعوی، نابرابری اجتماعی، عدم تقویت آماج جرم و رفتارهای حاکمان که منجر به ایجاد بی­اعتمادی نسبت به حاکمیت و مقررات دولتی می­‌شود، از مهمترین عوامل جرم­‌زا است که دولت در مقام سبب این رفتارهای مجرمانه جای می­‌گیرد. یقه­ آبی­­‌ها خود به عنوان قربانیان مضاعف جرایم توده­‌ای، مشمول کیفیات مخففه و عفو قرار نمی­‌گیرند و حتی به جهت اقناع افکار عمومی، محاکمه­‌ی این گروه با رویکرد قانون­مندی کامل اجرا می­‌شود. این درحالی است که دولت باید با درنظر گرفتن شرایطی که منجر به ارتکاب این جرایم شده است، با لحاظ تمام دلایل وقوع جرم، محاکمه و کیفرگزینی نماید. هدف اصلی از این پژوهش، اخطار به دستگاه­ قضائی و ساز وکارهای اجرای عدالت و نظم اجتماعی برای بهبود وضعیت اخلاقی و فرهنگی جامعه ایست که نمی­‌توان فقط تابعان آن را مسئول دانست و مجازات کرد چنانکه در دیدگاه­‌های نهج­ البلاغه صرفا به تکالیف مردم پرداخته نشده است و برای حاکمان نیز متقابلا تکالیفی است که برای آن­ها مسئولیت­‌هایی را ایجاد می­‌کند.