فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

استکبار رذیله‌ای اخلاقی است که ریشه سایر رذائل همچون کفر، ظلم و عصیان است. آغاز اشاره قرآن به این واژه هنگام خلقت ­آدم درمورد ابلیس است: وَ إِذْ قُلْنَا لِلْمَلَائِکَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ­ فَسَجَدُوا إِلَّا إِبْلِیسَ ­أَبَى ­وَ اسْتَکْبَرَ (قرآن­ کریم، 2: 34). در این پژوهش، مفاسد اجتماعی حاکمیت مستکبران از دید قرآن و نهج­ البلاغه شامل: ایجاد فضای اختناق، تهدید و تبعید، کشتن پیامبران و عدالت­خواهان، فساد مالی و اقتصادی، رفاه زدگی و تجمل­گرایی، حصرگرایی اعتقادی و آیینی به طور اجمال واکاوی شده و با استناد به برخی روایات، موضوع قتل و فساد به­ روش فرعونی یعنی کشتن پسران و حیا زدایی از زنان به­ عنوان یکی از پیامدهای حاکمیت مستکبران به صورت مفصل و مستند بررسی گردیده است.نگارنده با استناد به آیاتی با مضمون: یُذَبِّحُونَ أَبْنَاءَکُمْ وَ یسْتَحْیونَ نِسَاءَکُمْ و مقایسۀ آن­‌ها با یکدیگر پس از بیان اقوال مفسران و مترجمان به این نتیجه رسیده­ است که «اِسْتِحْیاءنِسَاء» معنایی فراتر از زنده ­گذاشتن زنان (آن­گونه که مفسران و مترجمان گفته‌­اند) دارد و آن این است که فرعونیان در کنار کشتن پسران، به دنبال گرفتن حیای زنان و دختران و سوءاستفاده از آنان بودند و این دو موضوع به تعبیر قرآن، بلای عظیمی است که شامل حال بنی‌اسرائیل شده بود: «وَ فِی ذَلِکُمْ بَلَاءٌ مِنْ رَبِّکُمْ عَظِیمٌ».