فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نظر به اهمیت منسوجات طراز در تشکیلات درباری حکومت‌های اسلامی از جمله عباسیان و فاطمیان، این پژوهش قصد دارد تصویری از وضعیت طرازخانه‌ها و ارتباط این مؤسسات عباسی و فاطمی با دیگر نهادهای حکومتی ارائه دهد. پرسش‌های اصلی در این نوشتار عبارت‌اند از: طرازخانه‌ها به‌طورکلی در تشکیلات حکومتی به‌ویژه در دوره عباسی و فاطمی، چه جایگاه و مناسبات سازمانی داشتند؟ در این کارگاه‌ها به‌منظور تولید منسوجات چه سازوکاری حاکم بوده است؟ روابط کارکردی طرازخانه‌های خاصه و عامه با دربار حاکم چگونه بوده است؟ یافته‌های پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و گردآوری کتابخانه‌ای به‌دست‌آمده نشان می‌دهد که دارالطراز در تشکیلات حکومت عباسی و به‌ویژه خلافت فاطمی تحت نظارت پیچیده و چندوجهی حکومت قرار داشت. طرازخانه با همکاری و نیازسنجی از سوی دارالکسوه، تأمین مالی و ارائه نخ‌های زرین توسط دارالضرب، ثبت هزینه‌ها توسط دیوان مجلس تحت نظارت و مدیریت داخلی ناظر‌‌الطراز و همکاران وی به تولید منسوجات مطرز می‌پرداخت. برخلاف تصور اولیه از تقسیم‌بندی طرازخانه‌ها به عامه و خاصه و تقسیم کار آن‌ها، کارگاه‌های طراز و طراز عامه به هنگام مشغله کاری طراز خاصه‌، جهت پاسخگویی به درخواست دربار به یاری آن‌ها می‌آمدند و پارچه‌هایی نفیس و مشابه منسوجات طراز خاصه تولید می‌کردند.