تحلیل شاخص های تاب آوری شهری در برابر مخاطره سیل با رویکرد آینده پژوهی (مورد مطالعه: شهر خرم آباد)

نویسندگان

1 پژوهشگر دکتری، جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران

2 دانشیار جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، گروه جغرافیای انسانی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران

3 استادیار جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، گروه جغرافیای انسانی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران

4 استاد جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، گروه جغرافیای انسانی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران

5 دانشیار جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، گروه جغرافیای انسانی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران

doi
10.30479/jfs.2022.16142.1327
چکیده

هدف: مطالعه آینده در حال حاضر، بیش از هر زمان دیگری برای کشورها در جهت دستیابی به تاب­ آوری و برنامه کاهش ریسک یا بهبود تاب‌آوری ضروری است. هدف اصلی این مطالعه، تحلیل شاخص­های تاب‌آوری شهر خرم­آباد در برابر مخاطره سیل با رویکرد آینده ­پژوهی است. روش: پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت و روش، توصیفی – تحلیلی است. جامعه آماری تحقیق؛ شامل خبرگان آشنا به مسائل شهری در سطح شهر خرم­ آباد است. حجم نمونه به روش نمونه‌گیری گلوله برفی، 44 نفر بدست ‌آمده است و برای تجزیه ‌و تحلیل داده‌های این تحقیق، از نرم‌افزار میک مک استفاده شده است. یافته ­ها: یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که متغیرهای جمعیت مستقل، زیرساخت­ های در معرض خطر، پتانسیل دسترسی یا تخلیه، ثبات و پایداری جمعیت و رونق ساخت ‌و ساز، بالاترین رتبه‌های تأثیرگذاری و متغیرهای نسبت تغییر پوشش زمین شهری، زیرساخت­ها، دسترسی به حمل­ و نقل، ظرفیت ارتباطی و برابری امکانات آموزشی، بالاترین رتبه‌های تأثیرپذیری کلی را دارند. در خصوص ابعاد شش‌گانه تحقیق نیز رتبه‌های تأثیرگذاری به ترتیب به ابعاد کالبدی، نهادی، اجتماعی، اقتصادی، محیطی و سرمایه اجتماعی تعلق دارد. در حالت کلی، از میان ۳7 متغیر بررسی‌ شده این پژوهش، 9 متغیر جمعیت مستقل، استحکام ابنیه، قدمت ابنیه، مالکیت ابنیه، ظرفیت مراقبت­های پزشکی، زیرساخت اینترنت، حکمروایی مطلوب، پتانسیل دسترسی و تخلیه و زیرساخت‌های در معرض خطر به‌عنوان متغیرهای کلیدی مؤثر بر تاب‌آوری شهری انتخاب شده‌اند. نتیجه ­گیری: هرگونه برنامه‌ریزی برای تاب‌آوری شهر خرم­آباد باید نقش کلیدی عوامل نامبرده را مورد توجه قرار دهد. این متغیرها در افزایش تاب‌آوری شهر خرم­آباد، دارای قدرت نفوذ بالا و وابستگی پایینی هستند و اولویت اول در تاب­آور نمودن شهر خرم­آباد به ‌حساب می‌آیند.