فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نسخ مصور اردشیرنامه مبدأ تصویرگری یهودیان ایران بوده و انعکاسی زیبایی‌شناسانه از هنر دوره دوم صفوی است. هدف این مقاله، شناسایی و طبقه‌بندی انواع عناصر و نقوش تقلیدی به‌کاررفته در نگاره‌های اردشیرنامه می‌باشد. پرسش محوری آن است که عناصر تقلیدی در اردشیرنامه، در مقایسه با نسخ مصور ایرانی-اسلامی دوره صفوی، شامل چه مواردی هستند؟ این پژوهش از نوع توصیفی-تحلیلی و تطبیقی است. جامعه آماری شامل نگاره‌های دو نسخه خطی مصور از اردشیرنامه بوده که به روش هدفمند (مبتنی بر حضور عناصر تقلیدی) جهت انطباق با آثار نقاشی ایرانی-اسلامی دوره صفوی انتخاب شده‌اند. از آنجایی که سبک آثار تقلیدی مهم است انتخابِ زیرشاخه پاستیش از نوع تقلید در روش ژُنت به‌عنوان چارچوب نظری تحقیق، مناسب دیده می‌شود. نتایج نشان می‌دهد که نسخه‌های اردشیرنامه، تقلیدی آگاهانه و انتخابی را به نمایش گذاشته‌اند. نسخۀ اول اردشیرنامه گاهی متأثر از مکتب تبریز دوم و نسخۀ دوم تحت تأثیر قوی مکتب اصفهان بوده‌اند. این تقلید سبکی، به‌ویژه در استفاده از تکنیک‌های پیشرفته‌ای نظیر پرداز و اجرای دقیق تشعیرهای تذهیب‌گونه، مؤید آن است که نقاشان یهودی-ایرانی، علیرغم ممنوعیت تصویرسازی در دین خود، با اقتباس و تقلید از نقوش ایرانی-اسلامی، هویت بصری خاص خود را شکل داده‌اند.