فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

یکی از ویژگی‌های خطبه‌های ایراد شده در صدر اسلام از جمله خطبه‌های نهج‌البلاغه، جنبه زبانی آنها به‌ویژه مؤلفه ساختار صرفی می‌باشد که باعث افزایش عمق معنایی و دقت بیانی خطبه‌ها شده‌است؛ چراکه انتخاب نوع و نحوه چینش کلمات، معانی دقیق‌تر و وسیع‌تری را تداعی می‌کند. پژوهش حاضر از سبک‌شناسی تطبیقی استفاده کرده به این دلیل که شناخت فلسفه چیدمان و گزینش کلمات یک متن، مستلزم نگاه سبک‌شناختی بوده و برجسته‌سازی سبک آن نیز مستلزم رویکرد تطبیقی سبک‌هاست؛ این پژوهش کوشیده ابعاد ساختار صرفی نهج‌البلاغه را از منظر ساختارگرایی و با تکیه بر روش تحلیلی- تطبیقی واکاوی کند. لذا خطبه اول نهج‌البلاغه به عنوان پیکره پژوهش حاضر انتخاب شده تا از طریق تطبیق و مقایسه ساختار صرفی حاکم بر آن با سایر خطبه‌های صدر اسلام، ابزارها و ساختارهای بیانی مورد استفاده در نهج‌البلاغه تبیین شود. یافته‌ها نشان می‌دهد بسامد ساختارهای زبانی همچون اوزان جمع صرفی، کاربرد مصادر باب‌ها، به‌کارگیری کلمات متجانس ناقص و هماهنگی کلمات و ساختار با معانی مراد از امتیازهای زبانی خطبه اول نهج‌البلاغه بر خطبه‌های سایر افراد بوده که می‌توان به تبیین میزان دقت امام علی علیه السلام در انتخاب ساختارهای صرفی برای سیال‌سازی متن و افزایش اثرگذاری سخن خویش و اقناع مخاطب پی برد.