طراحی و اعتبار سنجی پرسش‌نامه‌ای برای نظام تشویق و تنبیه در سازمان‌های رایج مدیریتی مبتنی برآموزه‌های نهج‌البلاغه و سیره عملی امیرالمومنین علیه السلام

نویسندگان

1 دانشیار، گروه مدیریت، واحد رفسنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، رفسنجان، ایران.

2 دانشجوی دکترا، گروه مدیریت، واحد رفسنجان، دانشگاه آزاد اسلامی ، رفسنجان، ایران.

3 دانشیار، گروه مدیریت، دانشگاه ولیعصر (عج)، رفسنجان، ایران

4 استادیار، گروه مدیریت، واحد رفسنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، رفسنجان، ایران.

doi
چکیده

یکی از راهکارهای اصلاح کارگزاران استفاده از نظام تشویق و تنبیه است. سنجه­‌های گوناگونی در ارتباط با محک نظام­‌های تشویق و تنبیه در سازمان‌ها وجود دارد. در این میان خلأ طراحی سنجه­‌ای مبتنی بر آموزه­‌های علوی برای چنین نظامی در سازمان­‌ها به چشم می­‌خورد. این پژوهش در دو مرحله انجام شد: مرحله نخست به شناسایی شاخص­‌های نظام تشویق و تنبیه مبتنی بر آموزه­‌های علوی اختصاص داشت. برای این­کار از منابع معتبر مرتبطی، چون نهج‌البلاغه، در نرم­‌افزار جامع الاحادیث نسخه 5/3 استفاده شد. یافته­‌ها با تحلیل محتوای کیفی گزاره­‌های به­ دست­ آمده، در قالب شاخص­‌هایی ذیل سه رکن مبانی، اختصاصی تشویق و اختصاصی تنبیه دسته­‌بندی شدند. این شاخص­‌ها در قالب گویه­‌هایی تدوین و پس از اعمال نظرات اصلاحی 7 تن از اساتید دانشگاهی و حوزوی، به تعداد 66 گویه در پرسش­نام‌ه­ای مبتنی بر طیف لیکرت 5 گزینه­‌ای ساماندهی شدند. جامعه آماری هدف این پژوهش، کارکنان صندوق کارآفرینی امید و حجم نمونه 326 نفر بود. به منظور فروکاست گویه­‌ها به ابعاد پرسش­نامه از تحلیل عاملی اکتشافی و برای اعتبارسنجی پرسش­نامه، از نرم­افزار Smart PLS استفاده شد. مطابق نتایج، مبانی تشویق و تنبیه دارای 2 بعد (بایدها و نبایدها)، اختصاصی تشویق دارای 3 بعد (قواعد، ضوابط و مراقبت­‌های تشویق) و اختصاصی تنبیه دارای 4 بعد (قواعد، ضوابط، ناشایسته­‌ها و شدت و اولویت در تنبیه) شناسایی شدند.