گونه شناسی و تحلیل تعارضات درون متنی مطرح شده در نهج‌البلاغه (مطالعه موردی امامت)

نویسندگان

1 دانشیار دانشکده الهیات معارف اسلامی و ارشاد، دانشگاه امام صادق علیه السلام.

2 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه حضرت معصومه علیها السلام.

3 استادیار گروه آموزش معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665، تهران، ایران. (نویسنده مسئول)

doi
چکیده

روش متفاوت گردآوری و ویژگی‌های نهج‌البلاغه، فرصتی مناسب در افرادی خاص برای مقابله با آن پدید آورد تا شبهاتی درباره این کتاب اظهار کرده و به زعم خود اعتبار آن ‌را خدشه‌دار کنند. در این میان و به ویژه در دوران اخیر، تعدادی از شبهات در  قالب سخنان ظاهرا متعارض حضرت علیه السلام در نهج‌البلاغه و به صورت درون متنی مطرح شده‌است. از محورهای اصلی تعارضات مطرح شده درباره نهج‌البلاغه، موضوع امامت علی علیه السلام است که از دیدگاه شبهه کنندگان گاهی اثبات و گاهی نفی شده‌است. مقاله حاضر با روش توصیفی-تحلیلی، ضمن تقریر دیدگاه‌های قائلان به تعارض، به تحلیل آنها پرداخته و خاستگاه تعارضات درون متنی نهج‌البلاغه را بر پایه محتوای این کتاب و بررسی سیاقی و صدوری آنها استنباط و بیان کرده‌است. خاستگاه‌های تعارضات در این موضوع بر پایه پژوهش حاضر عبارتند از: سوءفهم فضای سخنان حضرت، تقطیع سخنان، اشتباه گرفتن کلام دیگران با امام علیه السلام ، تقیه، تصحیف و جعل حدیث.