تحلیل و مقایسهی رسوب معلق در حوضههای آبخیز خزر و ایران مرکزی
نویسندگان
1 دانشیار اقلیمشناسی دانشگاه تربیت مدرس، تهران
2 استادیار گروه جنگلداری مناطق خشک، دانشکده کویرشناسی، دانشگاه سمنان، سمنان (نویسندهی مسئول)
3 کارشناس ارشد ژئومورفولوژی دانشگاه تربیت مدرس، تهران
4 استادیار موسسه آموزش عالی علمی کاربردی هلال ایران، تهران
doi
چکیده
چکیده فرسایش خاک یکی از مهمترین مخاطرات طبیعی در هر کشور بشمار میآید که پیامدهایی چون کاهش حاصلخیزی، کاهش محصول و بیابانزایی به ویژه در مناطق خشک را به همراه دارد. هدف این تحقیق، مقایسه رسوب معلق در حوضههای آبخیز دریای خزر با اقلیم مرطوب و ایران مرکزی با اقلیم خشک کشور است. جهت انجام پژوهش از دادههای بارانسنجی، دبیسنجی و رسوبسنجی به همراه شیب، توپوگرافی، کاربری اراضی و سنگشناسی استفاده شده است. برای تحلیل دادهها از روشهای تحلیل آماری در نرمافزاSPSS استفاده شده است. نتایج حاصل از آزمون همبستگی نشان داد که رابطه و همبستگی قوی بین دو پارامتر بارش و رسوب وجود دارد. با توجه به نتایج حاصله از مدل رگرسیون چندمتغیره، بین متغیرهای بارش، دبی و رسوب سالانه در حوضههای مورد مطالعه رابطهی معنادار و مستقیم وجود داشته و مدلهای نسبتاً خوبی از روابط متغیرهای بارش، دبی و رسوب معلق به دست آمد. بر اساس توزیع فضایی رسوب، در حوضهی آبخیز ایران مرکزی بیشترین میزان رسوب در غرب حوضه در ایستگاههای قلعهی شاهرخ و چمریز و کمترین میزان رسوب در شمال و جنوب حوضه مشاهده میشود. در حوضهی آبخیز خزر، بیشترین میزان بار رسوبی در حوضهی آبخیز قرهسو و ران در ایستگاه قزاقلی سپس در حوضهی سفیدرود در ایستگاه قرهگونی مشاهده میگردد. کمترین میزان بار رسوبی نیز مربوط به حوضهی آبخیز خزر در حوضهی تالش و ایستگاههای جنوبی خزر است.