فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هفت­ گنبد، چهارمین مثنوی از خمسة نظامی است که منبع الهام نگارگران بوده است. در تداوم این سنت فرهنگی، این افسانه در دورة قاجار به­تصویر درآمد که ازجملة آن‌ها نسخه­های شمارة 1951 و 1898، محفوظ در کاخ­موزة گلستان است. هدف این مقاله، مقایسة متن ادبی و تصویری در این دو نسخة قاجاری است، به­طوری که عناصر بازنمایانه و نمادین مشترک شناسایی گردد. با این نگاه، پرسش آن است: مقایسة متن و تصویر در دو نسخة قاجاری هفت گنبد نظامی، مبیّن چه تفاوت­ها و شباهت­هایی بین متن ادبی و تصویری است و بازیابی این مصادیق بر اهمیت کدام صور بازنمایانه صحه می­گذارد؟ نتیجة این مطالعه به شیوة تحلیلی ـ تطبیقی مشخص ساخت: در تصویرسازی هر نسخه، ادای دین به متن ادبی و تأسی به سبک هنری زمانه به موازات قابل بازیابی هستند. در بحث صوری، نسخة 1898 به سبک­ نقاشی قاجار تعهد بیشتری دارد و درمقابل نسخة 1951 با تداعی تاریکی شب، سهم بزرگتری در وفاداری به متن ادبی داشته است. در تصویرسازی هر دو نسخه، تأکید بر نمایش گنبد، قرارگیری شاه و شاهدخت در مرکز قاب تصویر، همینطور نمود رنگ در گنبد و تمام عناصر دکوراتیو حتی پوشش افراد؛ از تأثیرگذارترین عناصر نمادینی هستند که در تشخیص مضمون نگاره­ها مؤثر می­افتند.