موسیقی عبارات نهج البلاغه در فرآیند ترکیب و آرایش معطوف به واژگان و تأثیر آن بر معنابخشی

نویسندگان

1 مدرس حوزه و دانشگاه، پژوهشگر پژوهشکاه ادیان و مذاهب

2 گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران

doi
چکیده

یکی از رویکرد‌هایی که در سده‌های اخیر مورد توجه ویژه محققان قرار گرفته موسیقای قرآن است. نهج البلاغه بعد از قرآن از اوج فصاحت و بلاغت و جلوه های زیبا شناختی، از جمله موسیقی موثر در معنا برخوردار است. این مقاله به بررسی موسیقی عبارات نهج البلاغه در فرآیند ترکیب و آرایش معطوف به کلمات و تأثیر آن بر معنابخشی پرداخته است. مراد از موسیقی در این مقاله موسیقای بیرونی نهج البلاغه یعنی آهنگ و آوایی است که ره آورد همنشینی زیبای واژگان و برخاسته از غلبه حرف یا حروفی خاص با صامت ها و مصوت های خاص، همراه با ضمیمه شدن آرایه های ادبی و بدیعی می‌باشد. این مقاله که از تحقیقات بنیادی است، روش و منهج جمع‌آوری مطالب، استقرایی و کتابخانه‌ای و نیز روش پردازش داده‌ها تحلیلی می‌باشد. مهم‌ترین یافته‌های این تحقیق حکایت از آن دارد که موسیقای عبارات نهج البلاغه دارای تأثیرات و دلالت‌های معنایی متفاوتی از جمله: تحریک و تحریض ، ایجاد فضای تأثّر و عبرت آمیزی، شدت استقبال مردمی، سنگینی در گلو ماندن بیان حق با وجود شایستگی، تداعی هراس و رعب مستمر، نرمی دعوت و موعظه، آشکاری و وضوح، تقویت حس نفرت، شدت اضطراب و ناراحتی موجود در جامعه و دوری و جدایی می‌باشد.