مطالعه ترامتنی فرهاد درمجسمه های مسی پرویز تناولی

نویسندگان

1 دکترای تاریخ تطبیقی و تحلیلی هنر اسلامی،گروه هنر اسلامی، دانشکده هنر، دانشگاه شاهد، تهران، ایران.

2 دانشیار، گروه نقاشی، دانشکده هنر، دانشگاه شاهد، تهران، ایران.

doi
10.22059/jfava.2024.357488.667095
چکیده

فرهاد در خمسة ‌نظامی، سنگ‌تراش عصر خسروپرویز ساسانی است؛ از نظر تناولى او نخستین پیکرتراش تاریخ ایران است. در مجسمه‌های تناولی، فرهادکوهکن با شخصیتی متفاوت از متن کلامی در قالب مکتب سقاخانه پا به عرصة آثار هنری نهاد. هدف از این پژوهش: کشف وجوه افتراق و اشتراک شخصیت فرهاد در خمسة نظامی و واکاوی معانی در لایه‌های پنهان فرهاد در مجسمه‌های مسی تناولی است. این پژوهش با رویکرد ترامتنیت ژرار ژنت و به روش توصیفی-تحلیلی با رویکردی تطبیقی به شناسایی فرهاد در پیش‌متن و تفسیر فرهاد در بیش‌متن پرداخته است. این پژوهش با گردآوری داده‌ها به شیوه اسنادی و مطالعات کتابخانه‌ای با روش تطبیق و تحلیل ‌بینانشانه‌ای‌ و با رویکرد ترامتنیت ژنت صورت گرفته است. سؤالات پژوهش شامل: الف: فرهاد در خمسة نظامی به عنوان پیش‌متن و فرهاد در آثار تناولی به عنوان بیش‌متن چگونه قابل تفسیر بوده و چه نقاط اشتراک و افتراقی میان آن‌ها وجود دارد؟ ب: تناولی در آثار خود تا چه حد به شخصیت فرهاد در پیش‌متن وفادار بوده و افزوده‌های هنرمند در بیش‌متن با چه معانی و مفاهیمی توأم گشته است؟ از نتایج پژوهش اینکه در بینامتنیت، ارجاع لفظی و صریح وجود دارد. در رابطة پیرامتنیت با عناوین انتخاب شده، دریافت مخاطبین از متن تصویری جهت‌دهی شده و در بیش‌متنیت هنرمند در خلق شخصیت فرهاد به تراگونگی در گونة تراوستیسمان پرداخته است.