تحولات هنر کتاب‌آرایی قراقویونلوها در دوره‌ی پیربوداق نیمه‌ی دوم قرن نهم هجری (857 – 871 ه.ق)

نویسندگان

1 استادیار گروه پژوهش هنر، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.

2 دانشجوی دکتری پژوهش هنر، گروه تاریخ و پژوهش هنر، دانشکده هنر، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

doi
10.22059/jfava.2024.360241.667126
چکیده

یکی از دوران مهم رشد هنر کتاب‌آرایی، بعد از جلایریان و تیموریان دوره قراقویونلوهاست که متأسفانه کمتر بدان پرداخته‌شده است. قراقویونلوها وارث مراکز کتاب‌آرایی حکومت‌های پیشین جلایری و تیموری بودند و خود نیز به توسعه و رونق آن کمک کردند. علاوه بر جهانشاه قراقویونلو، ولیعهد او پیربوداق در دوره‌ی کوتاه حکومت خود تا پیش از مرگ، باعلاقه‌ی مثال‌زدنی موجب رشد و اعتلای کتاب‌آرایی شده است. پژوهش حاضر در پی پاسخ به این پرسش است که؛ پیربوداق در تحولات هنر کتاب‌آرایی نیمه دوم قرن نهم هجری قمری چه تأثیری گذاشته است؟ به همین منظور هنر کتاب‌آرایی به‌ویژه کتابت و صفحه‌آرایی با معرفی نسخ خطی و کاتبان، در محدوده‌ی زمانی فرمانروایی پیربوداق در شیراز و بغداد موردتوجه است. روش پژوهش توصیفی ـ تحلیلی و تاریخی است و جمع‌آوری داده‌ها با استفاده از منابع کتابخانه‌ای، اسنادی و آرشیوی نسخه‌های خطی می‌باشد. درنهایت این نتیجه حاصل می‌شود که؛ پیربوداق با ایجاد زمینه‌ی تبادل هنرمندان، باعث انتقال مرکز کتاب‌آرایی از شرق به غرب ایران شده است و مکتب غربی ایران را با گونه‌ای از سلیقه‌های مختلف هنرمندان رونق داده و ضمن انتقال هنرمندان، به حمایت از آن‌ها در کتابت انواع نسخی خطی و هنر کتاب‌آرایی ‌پرداخت.