الگوی جامع ولایتپذیری از منظر امام علی علیه السلام بر مبنای تحلیل محتوای خطبه قاصعه
نویسندگان
1 استاد گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات، دانشگاه الزهرا (س)، تهران، ایران.
2 دانشیار گروه الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران. (نویسنده مسئول)
3 کارشناس ارشد علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات، دانشگاه الزهرا (س)، تهران، ایران.
doi
چکیده
«ولایت» از ارکان اصلی و آموزههای اساسی دین اسلام و از مباحث مهم قرآنی و محوریترین مسئله در مکتب اهلبیت علیهم السلام است؛ که به معنای پذیرفتن رهبری پیشوایان الهـی و اعتقاد به ولایت امامان معصوم علیهم السلام پس از پیامبر’ از سوی خداوند بر مردم میباشد. نظام سیاسی اسلام و شیوه حکومتی دین بر پایه ولایت است و ملاک مسلمانی پس از اطاعت از رسول خدا، ولایتپذیری است. اهمیّت این مسئله بدان حد است که اهلبیت علیهم السلام در کلمات نورانی خود به دفعات جایگاه و ضرورت آن را مطرح کرده و تلاش نمودهاند تا تبیینی قابل قبول از آن ارائه نمایند. در این پژوهش تلاش شده با استفاده از روش «تحلیل محتوا» بهمثابه یک روش تحقیق میانرشتهای متن محور، مهمترین و طولانیترین خطبه امام علی علیه السلام در نهجالبلاغه، یعنی خطبه قاصعه، مورد تجزیه و تحلیل کمّی و کیفی قرار گرفته و نوع نگاه آن حضرت به مقوله ولایت را تبیین نموده و در پایان الگوی جامع ولایتپذیری از منظر ایشان را ترسیم نمائیم. یافتههای تحقیق نشان میدهد امیرالمؤمنین علی علیه السلام در خطبه قاصعه مراتب ولایتپذیری را در دوگونه پذیرش ولایت پیامبران الهی از جمله پیامبر اسلام’ و پذیرش ولایت اولیای الهی از جمله خودشان ترسیم نموده و به تفصیل مهمترین ویژگیهای ولیّ و نتایج ولایتپذیری را نیز توضیح دادهاند. بیشک توجه به این الگو میتواند کمک شایانی به پذیرش هرچه بهتر این اصل مهم در دین اسلام باشد.
